Johan Fretz Beeld Artur Krynicki

Zzp’ers verplicht tot afsluiten AOV? Ik word toch nooit ziek

Plus Johan Fretz

Mijn vriendin vraagt regelmatig wat ik ga doen als ik ooit ziek word? Hoe denk ik nog een inkomen te genereren, mocht het noodlot toeslaan? Ik begrijp haar zorg. Zij heeft een vaste baan. Ik treed op in theaters, schrijf boeken, columns, films: een onvoorspelbaarder bestaan. Toch heb ik bewust gekozen voor een creatief beroep en het zelfstandig ondernemerschap. Niet zonder verantwoordelijkheden naar de samenleving: ik betaal immers belasting, ziektekostenpremies en draag zo bij aan collectieve voorzieningen. Ook zorg ik altijd voor een flinke buffer, een luxe die overigens lang niet elke zelfstandige zich kan permitteren.

Ik antwoord mijn vriendin dan ook steevast met: ‘Komt goed. En ik word toch nooit ziek.’ Daar spreekt wellicht de hoogmoed van de jonge dertiger, het gevoel onverwoestbaar te zijn. Mijn vriendin is er niet gerust op en vraagt me al jaren om toch alsjeblieft lid te worden van een broodfonds. Of een AOV, arbeidsongeschiktheidsverzekering, af te sluiten. Dat laatste is onbetaalbaar. En als je ziek wordt, is het maar de vraag of er wordt uitgekeerd.

Deze week werd echter bekend dat in het pensioenakkoord is vastgelegd, dat zzp’ers voortaan verplicht zullen worden tot het afsluiten van een AOV. Dit op aandringen van de linkse oppositie. Ik schrok me rot en was niet de enige.

Wat me vooral verbaasde was de manier waarop over zzp’ers wordt gesproken: die zouden een oneerlijke concurrentiestrijd voeren met werknemers. Daarmee wordt een eenzijdig beeld van de zzp’er geschetst. Ik begrijp dat die oneerlijke concurrentie geldt voor gevallen, waarbij werkgevers hun werknemers lozen om vervolgens voor veel lagere tarieven en zonder plichten, zelfstandigen in te huren. Daarbij is bescherming vanuit de overheid geboden, omdat zulke mechanismen leiden tot uitholling van de positie van de werknemer.

Daar staan duizenden zzp’ers tegenover, in beroepsvelden waar zelfstandigen helemaal niet met werknemers concurreren. Neem de creatieve sector. Een schrijver, podiumartiest, filmmaker, muzikant: stuk voor stuk beroepen, waarbij je per definitie zelfstandige bent. Anders zou je jaarlijks wel vijftig keer ergens in dienst moeten. Dat gaat niet en dat wil ook helemaal niemand.

Toch begrijp ik het dilemma van de linkse oppositie ook: het toont de complexe spagaat waarin zij zich bevinden in een nieuwe tijd. Hoe kunnen zij enerzijds hun sociaaldemocratische rol blijven vervullen, en werknemers beschermen tegen uitholling van zekerheden en uitbuiting? Anderzijds: hoe kunnen zij voorkomen dat ze mensen die vrijwillig kiezen voor een onafhankelijke werkvorm en bijbehorende risico’s, in een mal duwen? Een simpel antwoord bestaat niet.

Nu wordt gekozen voor een uniforme benadering van zzp’ers. Die aanpak is niet zonder risico’s. Een algehele verzekeringsplicht zal niet vanzelfsprekend leiden tot de verhoging van tarieven die zzp’ers betaald krijgen. En in hoeverre de kosten van zo’n AOV betaalbaar zullen worden, ook wanneer de kosten drastisch dalen, is de vraag. Het zou kunnen dat veel zelfstandigen juist in de problemen komen door ­deze nieuwe wetgeving.

Ik ben dan ook geneigd het verzet tegen de verzekeringsplicht te steunen. Maar ik twijfel ook. Niet voor mezelf, ik red me in geval van nood wel een tijdje. Maar een grote groep zzp’ers is een stuk kwetsbaarder en bij ziekte inderdaad de klos. Ik hoop dan ook dat bij de verdere ontwikkeling van deze wet­geving, meer eer wordt gedaan aan de vele schakeringen binnen het zelfstandig ondernemerschap. ­Betrek zzp’ers zelf bij de uitwerking. Zo vind je gerichter uit wie meer bescherming verdient, en wie juist meer vrijheid.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij heeft een wekelijkse column in de krant.

Reageren? j.fretz@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden