Opinie

'Zwicht niet voor doemscenario's van Londen en Venetië'

Nu Europees agentschap EMA naar de stad komt, vrezen doemdenkers het verlies van karakter dat andere steden trof. Er is een andere weg, schrijft hoogleraar bestuurskunde en socioloog Wim Derksen.

De komst van geneesmiddelenagentschap EMA brengt een snufje Londen naar Amsterdam Beeld Illustratie EMA BidBook Nederland

Amsterdam was heel verheugd over het binnenhalen van het EMA, de geneesmiddelenautoriteit van de EU.

Er was ook nationale trots over de geslaagde lobby van het kabinet en van Wouter Bos. Het was in veel opzichten ook een groot succes voor Amsterdam.

NRC Handelsblad plaatste een kanttekening. Heeft de stad wel voldoende woningen voor de 900 hoogopgeleide werknemers van het EMA? En zou de komst van het EMA niet leiden tot nog hogere huizenprijzen?

De krant raakte daarmee aan een veel fun­damentelere vraag, zonder die werkelijk te stellen. Die vraag luidt: wat voor stad wil Amsterdam zijn. Of vooral: wat voor stad wil Amsterdam worden?

Het EMA komt uit Londen. Het EMA zal er ook toe leiden dat Amsterdam een klein beetje meer op Londen gaat lijken. Londen is een sterk gesegregeerde stad.

Het centrum is het eigendom van een internationale, veelal hoogopgeleide elite.

Om het brede centrum heen woont de laagopgeleide onderklasse en in de ring daarbuiten woont de middenklasse die dagelijks uren in de metro zit op weg naar het werk.

Sorry voor de schematische weergave.

Maar in Amsterdam zie je dezelfde ontwikkelingen. Economisch gaat het heel goed met de stad. De huizenprijzen stijgen snel, vooral binnen de Ring, waar veel hoogopgeleiden een plekje zoeken. Daardoor worden veel laagopgeleiden, met een slecht betaalde baan of werkloos,
verdreven naar gebieden buiten de Ring.

Blits kantoor
Ja, de komst van het EMA zal die trends versterken. Een blits kantoor aan de Zuidas, 900 functies voor hoogopgeleiden, veel expats, veel vraag naar dure woningen in de oude stad. Als de gemeente niets doet, worden kansarmen verder naar de buitenkant verdrongen.

En let op: de komst leidt tot 50.000 extra overnachtingen voor buitenlandse bezoekers per jaar. Ook dat herkennen we. Amsterdam wordt nu al in sommige wijken overspoeld door reizigers uit de hele wereld. Vooral vanwege de grote stedelijke schoonheid van Amsterdam.

Wim Derksen, Hoogleraar bestuurskunde, socioloog Beeld .

De grachten zijn voor velen een bezienswaardigheid. Symbolen: Airbnb, rolkoffers. Door het EMA dus meer rolkoffers.

In dit verband zou ik in verband met de kwetsbaarheid van de te beschermen binnenstad eerder aan Venetië denken dan aan Londen.

Scenario drie
Daarmee hebben we meteen twee scenario's voor Amsterdam genoemd: Londen en Venetië. Twee scenario's die niet automatisch samengaan.

'Londen' leidt bijna onvermijdelijk tot meer hoogbouw. Dat zet druk op het historische karakter van de stad. 'Venetië' leidt beslist tot een grote druk op het woon- en leefklimaat in de binnenstad die zo aantrekkelijk is voor de hoogopgeleiden. Uiteindelijk zullen Londen en Venetië niet samengaan.

Maar er is ook een derde scenario denkbaar. Laat ik het 'Amsterdam' noemen. Een gedifferentieerde stad zonder tweedeling, een stad met veel ruimte voor middeninkomens, een stad met een stevige (lokale) verzorgingsstaat.

Goed onderwijs, goede zorg, goed arbeidsmarktbeleid, goed vangnet. Een betrouwbare overheid. Met veel ruimte voor handel. Ja, zeg maar, daar waar de kracht van Amsterdam van oorsprong ligt.

O, dat kan dus ook. Zeker.

Persoonlijk denk ik dat het belang van het laatste scenario wel­eens wordt onderschat. En dat we tegelijkertijd geneigd zijn om het belang van kapitalistische krachten te overschatten. We moeten ontwikkelingen niet als een gegeven beschouwen. En we moeten beseffen waarom Amsterdam zo floreert.

Amsterdam mag trots zijn op zijn eigen kracht. Het zou goed zijn om de komst van het EMA in dat licht te bezien. En dan niet meteen te gaan juichen.

Lees ook: EMA is impuls voor banen en wetenschap in de stad

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden