Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Zouden de Oekraïners en de Russen dit jaar met Kerstmis ook even de wapens neerleggen?

PlusTheodor Holman

Theodor Holman

“Hoe vierden jullie Kerstmis, pap?”

“Hoe bedoel je? In het kamp? Nou, daar vierden we niet echt Kerstmis.”

“Niet echt… Wat bedoel je met ‘niet echt’? Jullie vierden een schijnkerstmis?”

“Ja… Zoiets.”

“Ik heb gelezen dat er ook in Birma aan de spoorlijn een soort kerkje was.”

“Ja…”

“En daar ging je niet heen, met Kerstmis?”

“Jawel.”

“En? Wat deden jullie daar?”

“Er was een dienst, denk ik. We zongen. We zongen kerstliedjes. Tot de jap kwam en zei dat het niet meer mocht.”

“Dat was het?”

“Ja.”

Zijn beschrijving van kerst was ons kerstgeschenk.

Ik vraag me af hoe het nu in de loopgraven in Oekraïne gaat. Er zijn wel verhalen over Kerstmis en loopgraven. Ik weet niet meer of ik die ken uit documentaires, speelfilms of boeken, maar er was meestal een wapenstilstand.

Bekend is het verhaal dat in de Eerste Wereldoorlog de partijen uit de loopgraven kwamen en met elkaar gingen voetballen. Een kleine competitie: Engelsen tegen de Duitsers, Duitsers tegen Belgen en de Fransen ook tegen de Duitsers.

Tot Kerstmis voorbij was.

Zouden de Oekraïners en de Russen dit jaar ook even de wapens neerleggen?

Blijf alert, Oekraïner? Wantrouw ik de Russen zo erg?

Voor de inval bewonderde ik de Russen. Misschien vond ik ze wel ‘boven’ ons staan, wat betreft cultuur. Hun films waren beter, hun romans, hun orkesten, hun dichters, hun balletten... Noem maar op. (Al weet ik nu op dit moment niet wie Oekraïens of Rus was.) Maar door die verdomde rotoorlog begin ik aan het volk te twijfelen en wantrouw ik ze, wat natuurlijk dom is.

En erger: ik dacht altijd dat een hoge cultuur een beschavend effect zou hebben. Maar misschien is het tegendeel waar. Men zeurt altijd wel dat kunst de ‘empathie’ en de ‘verbinding’ stimuleert, maar hoe groots en hoog was voor de Tweede Wereldoorlog de cultuur niet in Berlijn en Wenen?

Niks geen empathie of verbinding. We zijn toen bevrijd door Russen die in het stalinisme leefden, en Amerikanen die de oorlog eigenlijk weinig zei en die Nederland niet van Denemarken konden onderscheiden. En Canadezen die een minister-president hadden – William Lyon Mackenzie King – wiens hart ‘niet bij de geallieerden’ lag.

Het zou mij niets verbazen als Poetin Kerstmis gaat misbruiken.

Op de kerstballen in zijn boom staan de woorden: oorlog, verkrachting, geweld, manipulatie, macht… De boom geeft het licht van een crematorium, en in de kribbe ligt een kinderlijkje.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden