OPINIE

Zorgen de Oranjes te goed voor zichzelf of leggen we ze juist te veel in de watten?

Beeld anp

Verbouwingen aan paleizen, een 'containertje' in de tuin waar Willem-Alexander kan werken: er was weer veel ongenoegen over de koninklijke kosten.

Zorgen de Oranjes te goed voor zichzelf of leggen we ze juist te veel in de watten? Dat debatthema flakkerde even op in een traditie die al bijna net zo gekoesterd wordt als wc-potwerpen op Koningsdag.

'Al te hoge kosten en te weinig openheid daarover maken de koning onnodig kwetsbaar', schreef D66-fractievoorzitter Alexander Pechtold dinsdag in een opinieartikel in de Volkskrant. Hij volgt daarin de grondwettelijke lijn, de koning is onschendbaar, de regering is verantwoordelijk.

Pechtold hekelt de 'voortdurend geforceerd omzichtige reacties van de premier op minder welgevallige berichten' als het gaat om de kosten voor een vakantievilla in Griekenland of verbouwing en onderhoud van paleizen?

Gebrek aan moed
Andere politici vallen Pechtold bij, zoals Bram van Oijk (GroenLinks), die vindt dat de premiers Rutte en Jan-Peter Balkenende gebrek aan moed hebben getoond. 'Het lijkt onmogelijk op een normale democratische manier keuzes te maken over de uitgaven', zei Daniela Hooghiemstra in Buitenhof. 'Het zijn vaak journalisten die feiten boven tafel krijgen. Zo zou het niet moeten zijn.'

Hoogleraar Wim Voermans vroeg om een 'totaal transparant systeem', want transparant is goed. Volgens Hooghiemstra schiet de Kamer tekort, die niet in staat is dit te bediscusieren.

Doorbijten
'De politiek stelt wel kritische vragen, maar durft in het debat waarschijnlijk niet door te bijten,' schreef Wim van Wijk in de Gooi- en Eemlander. Die krant kwam in een week met de koppen: 'Het volk mort over de Oranjes', 'Vroeger waren de Oranjes wel sober' en 'De belastingbetaler hoeft niet voor alles op te draaien'.

Het is een voorbeeld van de uitdijende onvrede. Privé noemt Willem-Alexander Zonnekoning. Columnist Paul Jansen van De Telegraaf beschrijft hoe SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij deze zomer in Griekenland foto's nam van de vakantievilla van Willem-Alexander. 'Als zelfs een Oranjegezinde partij als de SGP zich achter de oren krabt, moeten op het ministerie van Algemene Zake de alarmbellen afgaan.' En als zelfs een Oranjegezinde krant als De Telegraaf een stuk plaatst met daarin de vraag 'is het voor de Oranjes nooit genoeg?' zijn er waarschijnlijk niet genoeg alarmbellen.

Jansen probeert de koninklijke familie nog de hand boven het hoofd te houden, door een anonieme bron te citeren die meldt: 'het dossier ziet er goed uit, alleen de beeldvorming niet.'

Schijnbaar gemak
Het debat in de Kamer was het voorlopige slotstuk van een discussie die al maanden woedt. Daar kwam Rutte ondanks alle grote woorden die van tevoren waren gebezigd niet in de problemen. Met schijnbaar gemak - 'Ik ga terug naar de feiten. Dat is altijd het beste bij zo'n debat' - pareerde hij de aanvallen.

CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg, die 'kritische vragen' had gesteld, nam haar verlies. 'Als hij het zo onder elkaar zet, is het misschien allemaal wel verklaarbaar.' Van Oijk herhaalde zijn woorden niet.

Maar niet iedereen liet het erbij zitten. Pieter Klein, adjunct-hoofdreacteur van RTL Nieuws, had zich voorgenomen 'geen letter meer' over de kosten van het Koninklijk Huis te schrijven. Maar als 'de teflonpremier' maar liefst drie keer 'niet de waarheid' spreekt, is er reden voor Klein om er toch weer een column aan te wijden.

Uiteindelijk heeft Rutte volgens hem de zaak doorgeschoven naar de toekomst.


Wil je reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden