Derk Sauer Beeld Artur Krynicki

Zijn de Russische geheime diensten echt zo dom?

PlusDerk Sauer

“Wie in 2020 iemand als Navalny vergiftigt, laat een duidelijke handtekening achter,” aldus Leonid Volkov, de rechterhand van de Russische oppositie leider Aleksej Navalny. Nu we zeker weten dat Navalny het slachtoffer is van een soortgelijk goedje als dat de Skripals in 2018 bijna het leven kostte, rijst de vraag: zijn de Russische geheime diensten echt zo dom?

Want in die hoek moet de aanslag nu toch echt worden gezocht. De Tsjetsjenen – ook niet te beroerd om vijanden om te leggen – hebben niks met gif. Die schieten liever, zoals een reeks recente aanslagen op ballingen in Europa opnieuw bewijst.

Substanties als novitsjok worden alleen in speciale, door de Russische overheid gecontroleerde laboratoria geproduceerd en zijn ook nog eens lastig in het gebruik. De kans op mislukking is groot. Van de acht recente vergiftigingen van Russische oppositiefiguren, ‘slaagden’ er slechts twee: die van onderzoeksjournalist Joeri Sjtsjekotsjichin in 2003 en ex-spion Aleksandr Litvinenko in 2006Litvinenko werd in Londen vergiftigd en de artsen aldaar kwamen er snel achter dat hem in een kopje thee radioactief polonium was toegediend.

Alle anderen overleefden hun vergiftiging. Activist Vladimir Kara-Moerza zelfs twee keer: in 2015 en in 2017. En de beroemde journaliste Anna Politkovskaja overleefde in 2004 eerst een vergiftiging, voor ze alsnog door een Tsjetsjeense huurmoordenaar werd gedood.

Na het echec van twee Russische GROe-agenten die in het Britse Salisbury tegen de lamp liepen toen ze dubbelspion Skripal en zijn dochter vergiftigden, zou je denken dat ze zich in het Kremlin eens flink achter de oren hebben gekrabd. Maar oude gewoontes sterven langzaam in Rusland, waar zaken vrijwel altijd anders lopen dan de bedoeling is.

Ik durf te wedden dat in het plan van de daders Navalny Siberië nooit zou hebben verlaten. Nu stapte hij in het vliegtuig, maakte een noodlanding in Omsk en kwam bij verbijsterde artsen in een provinciaals ziekenhuisje terecht.

Vanaf dat moment was elke regie weg en keek de wereldpers 48 uur lang naar zichzelf tegensprekende artsen, FSB’ers die in het ziekenhuisje opdoken, een verwarde woordvoerder van het Kremlin, vertragingstactieken en uiteindelijk een nachtelijke vlucht naar Berlijn.

‘We hadden Navalny natuurlijk nooit naar Duitsland moeten laten gaan,’ citeerde de Kremlin-gezinde Komsomolskaya Pravda een Russische geheim agent. ‘Dan weet je wat er gebeurt. De Duitse artsen vinden resten van novitsjok.’ Maar of ze daar in het Kremlin mee zitten, is nog helemaal de vraag.

“Het Kremlin wil helemaal niets verbergen,” zegt de Russische journalist Leonid Ragozin. “Ondanks hun luie ontkenningen van betrokkenheid. De vergiftigingen zijn een duidelijke boodschap aan de Russische samenleving: jij bent aan de beurt als dat nodig is.”

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden