Norbert ter Hall.Beeld Agata Nowicka

Zijn Bijbel is overal verkrijgbaar, de mijne nauwelijks

PlusNorbert ter Hall

‘Lees de bijbel het boek voor u.’

In levensgrote letters staat die aanbeveling op de zijgevel van het huis op de kop van de Elandsgracht. Het moet geweldig zijn om je favoriete boek zo te kunnen promoten. God heeft het, wat dat betreft, goed voor mekaar.

Ik krijg vaak de vraag of er een boek is dat ik kan aanbevelen aan beginnende filmmakers. Dat boek is er. Het is een onuitputtelijke bron van inspiratie voor iedereen die van verhalen vertellen zijn vak maakt. Het vertelt dat er iets is. Iets dat altijd voor je klaarstaat. Iets dat ons troost in moeilijke tijden. Iets waarop we mogen vertrouwen. Iets dat groter is dan wij zelf. Iets alomvattends dat ons in contact brengt met het goddelijke. Iets in onszelf. Iets, ik noem het creativiteit.

In 1947 schrijft de Franse schrijver, dichter, dramaturg en wiskundige Raymond Queneau het boek Exercices de style. In Nederland door Rudy Kousbroek vertaald als Stijloefeningen. Elk hoofdstuk vertelt hetzelfde verhaal van twee mensen die ruzie maken in een tram. Elke keer op een andere manier of, beter gezegd, in een andere stijl: als gedicht, als telegram, als droom, als rechtbankverslag, als klanknabootsing, in steekwoorden, enzovoort. 99 manieren om dezelfde gebeurtenis te beschrijven. Steeds hetzelfde en toch uniek. Wat een rijkdom. Het laat ons realiseren dat onze mogelijkheden oneindig zijn.

Misschien draaf ik door, maar het zegt, wat mij betreft, ook iets over ons: hoe we allemaal gelijk én ­verschillend zijn.

Ik heb het altijd fascinerend gevonden dat in de verbeelding van het goddelijke in de islam de oneindigheid een centrale rol speelt. Denk aan de eeuwig repeterende mozaïeken in een moskee. Daar tegenover staat, in het christendom, het kruis dat alles terugbrengt tot één (kruis)punt. Eén God en toch zo totaal verschillend verbeeld.

Elke variant bij Queneau komt voort uit een zelfgekozen beperking. Het moet rijmen, of allitereren, of feitelijk zijn et cetera. Hoewel beperking misschien negatief klinkt, is het bij creativiteit vaak juist een bron en dat toont zijn boek zo overtuigend aan. Uiteindelijk zijn we zelf onze grootste beperking en daardoor, tegelijkertijd, een bron van creativiteit.

Soms ben ik jaloers op God. Zijn Bijbel is overal verkrijgbaar, de mijne nauwelijks. Wie geluk heeft, vindt nog een antiquarisch exemplaar. De Bezige Bij is al lang geleden gestopt met herdrukken, maar misschien brengt dit stukje ze op een idee.

‘Lees Stijloefeningen het boek voor u.’

Op deze plek wisselen de filmmakers Norbert ter Hall en Ashgan El-Hamus elkaar om de week af.

Reageren? n.terhall@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden