Opinie

‘Zet Doutzen Kroes en andere vragenstellers niet weg, maar luister naar ze’

Zet vragenstellers niet weg, maar luister naar ze. Alleen op die manier kunnen we polarisatie in de samenleving tegengaan, schrijft Katinka van der Kooij.

Doutzen Kroes krijgt naast veel hoon over de vragen die ze stelde over het coronavirus ook veel steunbetuigingen. Dat schrijft het Friese topmodel op Instagram. Beeld ANP Kippa
Doutzen Kroes krijgt naast veel hoon over de vragen die ze stelde over het coronavirus ook veel steunbetuigingen. Dat schrijft het Friese topmodel op Instagram.Beeld ANP Kippa

Het recht om vragen te stellen is een van de rechten die ik als wetenschapper het vurigst bepleit. Vragen vergroten de denkwereld en scheppen kans op verbinding. Maar afgelopen week lagen vragen plotseling ergens in een hoek, besmeurd met complottheorie en manipulatie. Op sociale media verschenen filmpjes waarin bekende figuren stoer meldden niet meer mee te doen met het coronabeleid. Ze deden dat onder de hashtag #ikdoenietmeermee, die terecht en voldoende veroordeeld is.

Wat zij wilden bewerkstelligen met hun actie is veel positiever: aandacht voor hun vragen over het corona­beleid. Is zo’n provocerende hashtag nodig om gehoord te worden? Ik ben bang dat een cultuur ontstaat waarin we vragenstellers te gemakkelijk wegzetten als complotdenkers, en dat we daarmee onnodig verdeeld raken.

Coronavragen staan namelijk al langer in kwaad daglicht. Eind juli ontstond verontwaardiging toen topmodel Doutzen Kroes haar vragen over het coronabeleid op Instagram deelde. ‘Willen ze dat we verdeeld of verenigd zijn?’ vroeg zij bijvoorbeeld. Op het NOS journaal werd Kroes direct scherp veroordeeld: begreep zij niet dat zij miljoenen aanzette tot complotdenken en dat zij daardoor de regels niet meer zouden volgen? Dat een vraag van een topmodel het achtuurjournaal haalt, vind ik wonderlijk en ergens sympathiek. Maar in dit geval zat de nieuwswaarde niet in de vraag maar in de interpretatie dat overheidsgevaarlijk complotdenken tegenwoordig op Instagram gedeeld wordt. Daarmee werd volledig voorbijgegaan aan het feit dat de post écht alleen uit vragen bestond.

Cynisch

Je kunt cynisch tegen vragen aankijken en denken dat bijvoorbeeld Doutzen Kroes het antwoord op haar vragen heel goed wist. Misschien geloofde zij in een complot, bijvoorbeeld dat corona bewust verspreid was om ons te verdelen, en was de vragende vorm een slimme truc om haar verantwoordelijkheid te ontlopen voor het verspreiden van dit complot, zoals deze maand in De Groene Amsterdammer beargumenteerd werd. Ik ben bang dat als we op zo’n cynische manier naar vragen gaan kijken, we de verbinding met elkaar verliezen. Veel beter zou het zijn om pas in de tegenaanval te gaan wanneer informatie als feit wordt opgediend.

Vragen bieden kans op verbinding en nieuw inzicht. Als wetenschapper laten vragen mij de beperkingen van mijn kennis zien en dat schept ruimte voor ideeën van anderen. Pas toen een Marokkaanse leerling mij bijvoorbeeld vroeg of kennis uit de psychologie ook onderzocht is in de Marokkaanse cultuur, besefte ik dat dat niet zo was. Een onderzoek naar culturele verschillen in het geven van positieve feedback is in de maak.

Kwetsbaar

Een andere reden waarom ik het stellen van vragen vurig bepleit, is dat vragen kwetsbaar zijn en dat het stadium van vragenstellen maar kort is. De vraag is als een bloemknop, de mening daarentegen als onkruid dat nauwelijks uit te roeien is als het eenmaal wortel heeft geschoten. Vragen zijn ongemakkelijk, het is fijner zeker te zijn van je zaak. Laten we dat kwetsbare moment waarop verbinding mogelijk is, beschermen. Dat sommige vragenstellers niet helemaal eerlijk zijn in hun intenties neem ik op de koop toe.

Als vragen beter en vooral sneller gehoord waren, dan zou de samenleving volgens mij niet splijten in de groepen met elk hun eigen waarheid: corona als complot van de overheid versus viruswaanzin als complot van Willem Engel.

Zelfs de gekste vragen over corona hadden beantwoord kunnen worden. Bijvoorbeeld waarom de corona-uitbraak samenging met het uitrollen van 5G terwijl 5G toch geen corona veroorzaakt. Ik keek er al naar uit om eindelijk meer te leren over hoe 5G precies werkt. Laten we elkaars vragen serieus nemen en kans zien om mooie antwoorden te geven.

Katinka van der Kooij

Bestuurslid van de Amsterdam Young Academy en onderzoeker en docent Bewegingswetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden