Wetenschap

'Ze willen graag werk in Nieuw-West, maar dat is er niet'

Bewoners van Nieuw-West met een zwakke positie op de arbeidsmarkt zien participatie heel anders dan de overheid, concludeert Martha Meerman die een grootschalig wijkonderzoek van de HvA leidt.

Martha Meerman Beeld Mats van Soolingen

In de participatiesamenleving wil de overheid niet langer de verantwoordelijkheid dragen voor de verzorging van burgers. De nieuwe rol voor de burgers die daaruit voortvloeit, vraagt vooral om zelfvertrouwen om die zorg voor zichzelf en hun naasten ook daadwerkelijk op zich te kunnen nemen, blijkt uit grootschalig onderzoek van de Hogeschool van Amsterdam (HvA), onder leiding van Martha Meerman, lector human resource management aan de HvA. Zij dook met een team onderzoekers en studenten de buurtcentra, vrouwengroepen, taalcursussen en scholen van Nieuw-West in.

Conclusie: de meeste buurtbewoners met een zwakke arbeidsmarktpositie proberen het hoofd boven water te houden door telkens weer tijdelijk werk te aanvaarden, de uitkering te beschermen of Nederlands te leren om de kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. Ze doen wat ze vinden dat ze moeten doen en dat is bij gebrek aan werk voor de een zo goed mogelijk een huishouden runnen, voor de ander vrijwilligerswerk en zorg voor de buurt. Meerman: "Ze willen graag werk, maar dat is er niet."

Wat houdt het onderzoek in?
"Ons onderzoek naar participatie in Nieuw-West is een onderdeel van een vierjarig, multidisciplinair samenwerkingsverband tussen de Hogeschool van Amsterdam en de lokale overheid. Met 'field labs' in de Amsterdamse stadsdelen Nieuw-West, Zuidoost en Oost worden grootstedelijke vraagstukken onderzocht en kunnen resultaten meteen worden aangepakt. Andere onderzoeksteams binnen die labs kijken bijvoorbeeld naar analfabetisme, armoede en de wijkeconomie."

De participatiewet is toch vooral een verkapte bezuinigingsmaatregel?
"Dat is een heel beperkte invulling. We komen uit een verzorgingsstaat en de overheid heeft, nu ze minder te besteden heeft, een meer faciliterende taak en vraagt dus burgers om meer verantwoordelijkheid te nemen. Ik constateer echter dat met de participatiewet de focus eenzijdig bij de mensen aan de onderkant van de samenleving wordt gelegd. Zij moeten gedwongen meedoen, werk accepteren zonder dat het inkomen erop vooruitgaat. Een tegenprestatie leveren terwijl ze liever ander werk zouden willen doen. Maar ook voor bedrijven en rijke mensen zou er een participatiewet moeten zijn."

"Want dat het goed gaat met de Amsterdamse economie zie je niet direct terug in Nieuw-West. Werkloosheidcijfers zeggen ook niet alles. Andere cijfers tonen een toename van onzekere, tijdelijke baantjes en flexibele contracten. Een groeiende groep werkenden probeert met diverse laagbetaalde baantjes niet in armoede te vervallen. Met alle gevolgen van dien."

Probeert de overheid daar niet juist iets aan te doen met de participatiewet?
"Het doel van de overheid is dat iedereen volwaardig meedoet met de samenleving. Maar werkeloos zijn of leven van een uitkering zegt niet alles over de mate van participatie. De focus ligt vanuit de overheid op het hebben van een betaalde baan of erkend vrijwilligerswerk. Uit ons onderzoek blijkt dat mensen ook op andere manieren bijdragen door werk te doen buiten de formele kaders, door bij elkaar te komen en elkaar te ondersteunen. Ze geven een bredere uitleg aan participatie, begrijpen niet waarom de wet iedereen over één kam scheert. Wij zijn gestuit op een informeel circuit van schitterende activiteiten die de leefbaarheid in de wijk bevorderen, maar door de wetgever niet worden gewaardeerd. Er worden producten gemaakt, diensten geleverd en onderling geruild, toeristen worden rondgeleid. Het gebeurt kleinschalig en meestal binnen de eigen groep."

Is voldoende werkgelegenheid een vereiste voor het slagen van de participatiesamenleving?
"Formeel wel, bedrijven zouden door het aanbieden van meer banen kunnen laten zien dat ook zij meedoen aan de samenleving. Feit is echter dat een grote groep inwoners bij sollicitatie hinder heeft van geringe taalvaardigheid, onvoldoende diploma's, gebrek aan werkervaring. Bewoners ervaren discriminatie. Het stadsdeelbestuur biedt werkervaringsplaatsen aan. Een mooi idee, maar de jongeren die wij spraken willen gewoon een echte baan waarmee ze echt geld verdienen. Bedrijven moeten dus ook participeren, met banen."

Kortom: men kan het niet op eigen houtje?
"De mensen willen best meer verantwoordelijkheid, maar hebben de overheid nodig om dat waar te kunnen maken. Nu hebben ze het gevoel er alleen voor te staan en trekken ze zich terug in hun eigen veilige gemeenschap."


De publicatie Meedoen in Nieuw-West is gratis te downloaden.

Martha Meerman

Amsterdam, 1953
1970 eindexamen Fons Vitae
1978 sociale psychologie, UvA en VU
1999 promotie op acceptatie van allochtonen in arbeidsorganisaties, UL
2004 - heden lector gedifferentieerd human resource management aan de HvA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden