Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Word je nog even wakker als je slaapt en er een bom op je valt?

PlusTheodor Holman

Theodor Holman

Hij lag in z’n dikke slaapzak in de tent naast drie kameraden die al sliepen, terwijl in de verte het vuurgevecht doorging.

Word je nog even wakker als je slaapt en er een bom op je valt? vroeg hij zich af.

Hij dwong zichzelf niet aan de dood te denken en probeerde te ontspannen.

Wat voor een effect heeft het op een mens als hij uit zelfbescherming niet aan zijn vrouw en kinderen mag denken, niet aan zijn moeder en vader? Misschien vond hij dat wel het ergste van de oorlog: niet denken aan wat je hart zou verwarmen, niet denken aan de dood, maar wel aan moord van de ander, aan wraak. Elk ander gevoel wegdrukken.

Wat was gevoel eigenlijk? Het leek hem een dreigend wild dier dat het ook hem had gemunt.

Het geluid aan het front nam toe.

Gek is dat. Door de kou voel ik fysiek ook minder. Hij wilde niet te veel geluid maken want dan zouden zijn kameraden kunnen wakker schrikken. Iedereen was trouwens schrikachtig. Het waren de nachtmerries – nooit de dromen – waarin hij nog zaken voelde. Soms vond hij het prettig een nachtmerrie te hebben gehad.

Laatst nog, toen hij, nog in halfslaap, tevergeefs zijn broer probeerde te redden die hem riep, op hem toeliep en daarna zag hij alleen zijn afgerukte hoofd. Zijn broer die al vijf jaar dood was door een stom verkeersongeluk. De nachtmerrie was afschuwelijk, maar toch... een kort moment, een seconde misschien, was hij gelukkig geweest, en had hij hem gezien.

Waarom blijven alleen verdriet en angst over als gevoel, en duurt het geluk in je dromen zo kort? Als het droomgeluk lang duurde, werd de pijn van de werkelijkheid misschien nog ondraaglijker.

En waarom zijn emoties gevaarlijk in een oorlog? Hij probeerde wel aan zijn vrouw en kinderen te denken, maar het lukte gewoon niet meer en hij zag wel in dat het niet goed was. Hij bereikte namelijk een punt waar niets er meer toe deed. Zelfs wraak niet meer.

“Godverdomme klootzakken, snel opstaan. Volle bepakking!” hoorde hij. Zijn kameraden waren onmiddellijk wakker. Ze vloekten, luisterden naar het geluid van de bombardementen en de schotenwisseling en urineerden in een fles. “Zodra ik verlof heb, ga ik in een bordeel wonen,” grapte Karol naast hem.

“Bek houden!” werd er geschreeuwd.

Even later stonden ze buiten. Ze zagen aan het firmament de granaten als vallende sterren.

Ze slopen erheen.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden