Lale Gül. Beeld Artur Krynicki
Lale Gül.Beeld Artur Krynicki

Woke zijn moet zo zijn grenzen hebben, zeker in het hoger onderwijs

PlusLale Gül

Henk Kummeling, de rector magnificus van de Universiteit Utrecht, liet onlangs een bijzonder geluid horen. “De afgelopen tijd is er op de universiteiten een discussie ontstaan over wat je wel en niet kunt zeggen. Dat is erg bedreigend voor de academische ontwikkeling, want op een universiteit moet alles gezegd en gedaan kunnen worden wat ieder intelligent mens kan bedenken,” zei hij op Radio 1. “We zien met lede ogen aan dat zo’n academische cultuur vanuit de VS en het VK overwaait over safe spaces; het idee dat je mensen moet beschermen voor bepaalde opvattingen en dat je als student zelf kan uitmaken dat je niet geconfronteerd wil worden met ideeën waar je het niet mee eens bent.”

Zelf weet ik nog goed dat de komst van de Canadese auteur en psycholoog Jordan Peterson op de UvA voor grote ophef zorgde, omdat hij vrouw­onvriendelijk zou zijn vanwege standpunten over de al dan niet natuurlijke plek van vrouwen en mannen in de maatschappij.

“Vooral bij studies als Liberal arts and sciences wordt het idee van woke zijn tot in extremis toegepast, en daar worden docenten mee geconfronteerd,” aldus Kummeling.

We horen steeds vaker, met name in de VS, dat we niet zomaar alles kunnen zeggen. Althans, niet zonder een hoop mensen boos te maken. Volgens sommige groepen, die zichzelf vaak als moreel zuiver beschouwen, is het legitiem om mensen te ‘deplatformen’. In de Harper’s Letter, een brief die is ondertekend door onder anderen auteurs J.K. Rowling, Salman Rushdie en Malcolm Gladwell, ageerden ondertekenaars vorig jaar tegen het beknotten van de vrijheid van meningsuiting; Er worden onderzoeken begonnen naar hoogleraren omdat ze uit bepaalde boeken citeren en journalisten krijgen het ongeschreven verbod om over bepaalde onderwerpen te schrijven.

In de popcultuur speelt iets vergelijkbaars. Zangeres Adele werd vorig jaar beschuldigd van culturele toe-eigening, het proces waarbij de ene cultuur elementen van de andere ‘steelt’, nadat zij een foto plaatste waarop ze haar haar in Jamaicaanse knotjes droeg. Ook Justin Bieber moest al eens horen dat hij racistisch was omdat hij dreads had.

Ook hoogleraren hebben te maken met uitgesproken en strijdvaardige studenten en vervolgens bestuurders die bang zijn voor de reactie van de buitenwereld. Men is gevoeliger en mondiger geworden; je krijgt al vrij snel een kudde schuimbekkende twitteraars over je heen als je iets controversieels zegt. Maar als er ergens een plek is waar het vrije denken ruimschoots gestimuleerd moet worden, dan is het wel op de universiteiten en hogescholen. Ook als ideeën je niet bevallen, moet er discussie zijn en moet je die overtuigingen tot je kunnen nemen, zonder ze bij voorbaat te willen verbieden, zelfs als ze verwerpelijk gevonden kunnen worden. Je moet in vrijheid alle theorieën kunnen overdenken.

Ik zie, net als de heer Kummeling, een opdracht voor docenten om vanuit die rol te stimuleren dat dit soort uitsluitingen niet plaats kunnen vinden, maar juist openlijk beslecht worden.

Lale Gül schrijft elke week een column voor Het Parool. Lees al haar columns hier terug.

Reageren? l.gul@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden