Opinie

'Witte critici van Zwarte Piet zijn van belang'

De discussie over Zwarte Piet is niet simpelweg een strijd tussen 'witten en niet-witten', stelt Reza Kartosen-Wong in een opiniestuk in Het Parool van 5 december. Het is een innerlijke zoektocht voor witte Nederlanders.

Een nieuwe collega van Zwarte Piet Beeld anp

De zwartepietdiscussie (en meer algemener het debat over racisme in Nederland) wordt door verschillende media en (extreem) rechtse politieke bewegingen en partijen vaak afgeschilderd als een strijd tussen witte en niet-witte Nederlanders. Dit overzichtelijke beeld blijkt gelukkig een simplistische en onjuiste weergave van de werkelijkheid.

BN'ers
Onder de voorstanders van het aanpassen van het uiterlijk van Zwarte Piet bevindt zich een grote en groeiende groep witte Nederlanders. Het gaat om BN'ers als Anouk, Peter R. de Vries, Doutzen Kroes en Tanja Jess (die ook op de cover staat van de glossy Piet) en vele duizenden 'gewone' witte Nederlanders die zich hebben uitgesproken voor vernieuwing van Zwarte Piet.

Zonder af te doen aan het grote belang van de vele niet-witte Nederlanders die zich al jaren inzetten en uitspreken voor aanpassing van Zwarte Piet, zou ik willen stellen dat hun witte medestanders - en dan vooral de niet-BN'ers - meer aandacht verdienen dan zij nu krijgen. Dankzij hen wordt namelijk duidelijk dat het niet simpelweg om een strijd tussen 'witten en niet-witten' gaat.

Belangrijk signaal
Deze witte medestanders herinneren ons eraan dat er sprake is van diversiteit onder witte Nederlanders én onder de voorstanders van vernieuwing van Zwarte Piet (en antiracisten in het algemeen). Zij geven daarmee een belangrijk signaal af aan media, politiek en witte Nederlanders, maar ook aan die niet-witte Nederlanders die van mening zijn dat 'alle witte Nederlanders racistisch zijn'.

Daarnaast zijn de persoonlijke verhalen van witte voorstanders van een 'make-over' van Zwarte Piet uiterst interessant maar relatief onbelicht. Natuurlijk, de persoonlijke verhalen van niet-witte Nederlanders (onder wie ikzelf) die voor Zwarte Piet zijn uitgescholden en Zwarte Piet daardoor ook associëren met pijn, verdriet en vernedering, vormen een belangrijke basis voor een pleidooi voor aanpassing van Zwarte Piet. Maar veel niet-witte Nederlanders zijn zich van jongs af al bewust van racisme in Nederland. Je afzetten tegen Zwarte Piet en andere vormen van racisme zal dan ook niet zo snel tot conflicten met familieleden en naaste vrienden leiden.

Pijn
Dat dat voor witte Nederlanders anders is, blijkt ook uit de veelbesproken documentaire Zwart als roet (2014) van Sunny Bergman. Allereerst is het voor witte Nederlanders moeilijker om (hun eigen) racisme te (h)erkennen. Hun jarenlang gekoesterde zelfbeeld van Nederland en Nederlanders als uiterst tolerant en niet-racistisch stort dan in. Dat doet pijn en er is veel lef voor nodig om die cognitieve dissonantie te overwinnen.

Daarnaast stuiten witte Nederlanders die pleiten voor aanpassing van Zwarte Piet niet zelden op onbegrip en afkeuring van witte familieleden en vrienden. Ook worden ze op sociale media bedreigd en uitgescholden voor landverrader, NSB'er, negerhoer en erger zoals onder andere Anouk, Peter R. de Vries, Sunny Bergman en Tanja Jess is overkomen.

Al met al lijkt het proces van het erkennen van het racistische karakter van Zwarte Piet tot je uitspreken voor aanpassing voor witte Nederlanders vaak een complexere innerlijke zoektocht dan voor niet-witte Nederlanders. Zij lijken ook meer te verliezen te hebben.

Slecht leiderschap
Ten slotte kan (meer aandacht voor) de betrokkenheid van witte voorstanders van aanpassing veel niet-witte Nederlanders een beter gevoel over Nederland geven. In de zwartepietdiscussie en het debat over racisme in het algemeen hebben Mark Rutte en Lodewijk Asscher slecht leiderschap getoond, wellicht uit angst voor de reacties van hun cultureel conservatieve kiezers. Met hun uitspraken en beleid suggereren zij juist dat de zorgen van niet-witte Nederlanders niet serieus worden genomen en dat niet-witte Nederlanders (nog) geen gelijkwaardige Nederlanders zijn.

Doordat Tanja Jess en anderen deze zorgen wél serieus nemen, bevestigen zij dat Nederland van ons allen is en dat iedereen moet kunnen meepraten over de invulling van 'de' Nederlandse cultuur. Daarmee kunnen deze witte voorstanders van aanpassing van Zwarte Piet zorgen voor gevoelens van insluiting en binding onder niet-witte Nederlanders. De regering faalt daarin.

Wilt u reageren? Scroll dan (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

Beeld .
Reza Kartosen-Wong

is docent media- en cultuurwetenschappen aan de Universiteit Utrecht.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden