Johan Fretz. Beeld Artur Krynicki
Johan Fretz.Beeld Artur Krynicki

Willem Engel, dat is Che Guevara met een paardenstaart

PlusJohan Fretz

Groot nieuws: in het kader van back to live gaat de beroemde theaterhangaar Valkenburg eindelijk weer open. Niet voor de terugkeer van Soldaat van Oranje. Nee, het verhaal van Erik Hazelhoff Roelfzema maakt plaats voor: Engel der Wraking. In deze spectaculaire musical voor het hele gezin, waarin naast de draaiende tribunes ook gebruik wordt gemaakt van hoestmachines, LSD en Lange Frans, draait het om het heldenleven van onze nationale verzetsheld Willem Engel. Zeg je Willem Engel, dan zeg je Jeanne d’Arc, Gandhi, Titus Brandsma. De groten der aarde. Willem Engel: dat is Che Guevara met een paardenstaart.

Al vanaf de eerste seconde, wanneer we Barry Atsma (wie anders?) met lange vlechten tot over zijn schouders in een klein spotje zien staan, houden we onze adem in. En wanneer hij vervolgens met falset de eerste noten inzet van de ouverture, Avondland Vogelvrij, weten we: het heerlijk avondje is gekomen.

Het grote publiek ziet dan de wolken openbreken. Atsma schalt uit volle borst het refrein (tekst & muziek: John Ewbank): ‘Want in de avond wil ik rennen – niet te temmen door het tikken van de spijt – wil ik leven, wil ik voelen – zonder ’t remmen van de tijd’.

Iedereen in de zaal wordt teruggevoerd naar die ene dag, waarop Engel volk en vaderland tevergeefs trachtte te bevrijden van de hedendaagse Sovjetterreur. Jaren had men zich afgevraagd hoe dat toch moest voelen: na vijf jaar bezetting de geallieerden in tanks de straten te zien binnenrijden. Sinds de Dag van Engel wist men het. Oké, er was misschien geen Stasi, geen Gestapo, geen hongerwinter, niemand had tulpenbollen gegeten of hoeven onderduiken en niemand was gefusilleerd, toch toont de show de vrijheidsstrijd tegen een dictatuur.

In de bloedstollende rechtbankscènes zet Olga Zuiderhoek voorzitter van het Hof Tan-de Sonnaville onnavolgbaar neer, onder meer met de hymne Wraakt Mij Niet, Is Dat Te Veel Gevraagd/Gewraakt. Jeroen Krabbé blijkt een dijk van een Jaap van Dissel in zich te hebben en Jacob Derwig ís Diederik Gommers: hoe hij nasaal zingend zonder een spoortje twijfel uitlegt hoe de Nederlandse rechtspraak in elkaar steekt: formidabel. Prachtig ook hoe er middels colorblind casting lering is getrokken uit het zo weinig diverse acteursgezelschap van Soldaat van Oranje. Jandino Asporaat als Ferd Grapperhaus: briljant op het beangstigende af. De sequentie waarin hij als Ferd op zijn eigen bruiloft met zijn schoonfamilie de polonaise danst op het lied Regels Zijn Er Voor Het Plebs, om in de scène erna met krokodillentranen de ballade Volk Vergeef Mij te belten: kippenvel.

De verwikkelingen in het epos komen tot een hoogtepunt wanneer Grapperhaus en Rutte (Frank Lammers) publieke druk uitoefenen om de grenzen van hun macht verder op te rekken, terwijl Engel en zijn jurist Pols (Tygo Gernandt) al chocoladerepen, kauwgom, podcasts en sigaretten uitdelen aan het euforische volk in de straten, terwijl op de achtergrond Marion Koopmans (Monic Hendrickx) door een groep verzetsstrijders wordt kaalgeschoren.

Wanneer de eindsong Nu De Avondklok (Toch Niet) Valt klinkt, voelt dat bitterzoet en tegelijkertijd als thuiskomen: eindelijk weer dat stukje magische theaterbeleving.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij schrijft op woensdag en zaterdag een column voor Het Parool.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden