Opinie

‘Wie komt op voor de middelbare scholier?’

Je hoort er nauwelijks iets over, maar de ontwikkeling van duizenden middelbare scholieren staat stil. Journalisten (én moeders van een puber) Liesbeth Staats en Judith Zilversmit missen de vertegenwoordigende stem van deze leerlingen.

Niets hoeven lijkt de droom van elke puber, maar in feite is het sociale isolement een nachtmerrie voor ze.Beeld Getty Images

De sportscholen, de horeca, de brancheorganisatie voor casino’s en touringcars: allemaal waren ze in Den Haag om versoepeling van de coronamaatregelen voor hun specifieke branche te bepleiten. Maar wie komt op voor de middelbare scholier in coronatijd?

Zeker, Netflix uitkijken met de gordijnen dicht en de edele kunst van het bankhangen zijn zaken waarop later vast nog weemoedig wordt teruggekeken. Dat geldt ongetwijfeld ook voor de ochtenden zonder wekker. Deze ­periode lijkt van een afstand een droom voor ­elke puber. Maar wie dichterbij komt, ziet die droom veranderen in een nachtmerrie. ‘Lekker niets doen’ blijkt een sociaal isolement te zijn.

Wij hebben allebei een dertienjarige op de middelbare school en maken ons grote zorgen over het lot van de middelbare scholier in coronatijd. Terwijl ouders weer buitenshuis gaan werken en broertjes en zusjes op de basisschool het leven weer oppikken, zijn de dagen van de middelbare scholier nog verre van normaal. Sinds de schoolsluiting wordt ijverig gezoomd, met leraren die zich een slag in de rondte werken, maar het onderwijs is ook na 1 juni nog steeds geen schim van wat het voor 15 maart 2020 was. Veel scholieren brengen lange dagen alleen thuis door, in gezelschap van hun laptop.

Vreemd genoeg blijft het stil rond de positie van deze scholieren. Terwijl in feite de ontwikkeling van duizenden kinderen tot stilstand is gekomen. Er is geen structuur meer, geen uitdaging en bovenal: geen sociaal contact.

De ophef over een ‘belachelijk moeilijke SO’, die superstomme leraar, samen verveeld op de banken hangen, het afspreken na school – als dat ontbreekt in het leven van de scholier, verwordt die puber tot een eenling. Je kunt de energie met het blote oog zien verdampen. Hij of zij verandert in een buitenstaander.

Natuurlijk – eventuele leerachterstanden zijn in te halen. Maar bij de effecten op de psycho­sociale ontwikkeling ligt dat ingewikkelder. Het staat vast, benadrukken specialisten, dat de lethargie die vaak ontstaat door het gebrek aan contact óók cognitieve schade oplevert.

Ontwikkelingspsycholoog Steven Pont: “Chillen, rondhangen met vrienden – het is een ongelooflijk belangrijke psychosociale activiteit. Juist pauzes en tussenuren zijn het moment waarop je leert hoe je ruzies oplost, vriendschappen sluit, wat aanpassen is, en in hoeverre individueel gedrag gewaardeerd wordt in een groep. De puberteit is de fase in het leven waarin je ‘verworven vaardigheden’ aanleert. En nee, dat kan niet online.”

Niet uit te leggen

Onze pubers konden weer even twee keer per week voetballen en hockeyen. Gelukkig maar. En tegelijkertijd is het niet uit te leggen dat ze wél een contactsport mogen beoefenen en op een terras mogen afspreken met vrienden, maar dat de schooldeur dicht blijft, op een paar uur per week na. Extra pijnlijk: na de gedeeltelijke schoolopening op 1 juni zijn de lesuren nog minder geworden. Een leraar kan nou eenmaal niet tegelijkertijd een fysieke les aan de ene helft van de klas geven en een online variant aan de andere helft.

Volgens opvoedkundige en puberexpert ­Marina van der Wal is live contact nodig om een evenwichtige volwassene te ­worden. Júist in de puberteit, waarin ze volop bezig zijn met het ontwikkelen van het brein. “Het gebrek aan contact en stimulatie heeft invloed op hun ­ontwikkeling op latere leeftijd. We krijgen straks een generatie volwassenen met een ­sociaal-emotionele ontwikkeling die beïnvloed is door de coronacrisis. Pubers hebben elkaar juist nu nodig om deze fase van hun leven te kunnen duiden. Dat moeten zij toch voornamelijk met elkaar doen.”

Inmiddels is de petitie ‘Middelbare scholen gewoon volledig weer open’ meer dan 13.135 keer ondertekend, niet alleen door ouders; ook docenten, psychologen en artsen tekenden mee. Het Laks (Landelijk Actie Komitee Scholieren) stuurde dit weekend een enquête rond onder middelbare scholieren en vroeg naar hun ervaringen. De uitkomst: 69 procent wil na de zomervakantie weer fulltime naar school.

Infectierisico’s zijn niet onze expertise, maar we hopen dat in het overleg over de risico’s voor de samenleving het sociale belang van de middelbare scholier zwaarder gaat wegen en dat hun stem eindelijk wordt gehoord. In juli staat opnieuw een versoepeling van de coronaregels op stapel. Wij hopen voor onze kinderen op één klinkklaar decreet: alle middelbare scholen moeten na de vakantie verplicht volledig open.

Liesbeth Staats is journalist en presentator van onder andere Nooit meer slapen.Beeld .
Judith Zilversmit is journalist en chef PS en PS van de Week.Beeld .
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden