Erik Voermans. Beeld Linda Stulic
Erik Voermans.Beeld Linda Stulic

Wél van gehoord: Johanna Beyer

PlusErik Voermans

Johanna Beyer, geboren in Duitsland in 1888, overleden in New York in 1944, was een componist. En niet zomaar eentje. Ze was de eerste vrouw die elektronische muziek maakte – Music of the Spheres. Ze schreef ook vijf strijkkwartetten, waarvan met name het ­eerste, uit 1934, een ontiegelijk mooi langzaam deel heeft (Lento). Alleen al om dit ene stuk, dit ene deel, zou ze een plaats in de naslagwerken verdienen. Maar staat ze daar ook in?

We gaan even bladeren.

De Encyclopedie van de muziek biedt alleen Karl Wilhelm Ernst Beyer, een Duitse pianist.

De Algemene muziekencyclopedie dan. Daarin komen we niet verder dan George Johannes Hermanus Beyerle, een pedagoog en componist, werkzaam als leraar aan de Gemeentelijke Kweekschool voor onderwijzers te Amsterdam.

Maar The New Grove Dictionary of Music and Musicians (versie 1989) zal toch wel iets hebben? Helaas. De Grove geeft bij Beyer alleen Johann Samuel, een Duitse componist, cantor te Freiburg, een tijdgenoot van J. S. Bach. Ook William W. Austin geeft in zijn Music in the Twentieth Century niet thuis, net als Robert P. Morgan in zijn Twentieth-Century Music en Richard Taruskin in The Oxford History of Western Music.

Wat heeft Johanna Beyer misdaan waardoor haar muziek straal genegeerd wordt? Het antwoord kan alleen maar zijn: ze was een vrouw.

Het enige naslagwerk waarin ze staat, is het net verschenen Grove Bonken: 182 twintigste-eeuwse componisten ambachtelijk opgedregd, een eigenzinnige publicatie van muzieklief­hebber Cor van Diejen. Hij schrijft dat haar ­eerste twee strijkkwartetten ‘een plek in het dichtbevolkte kwartetdomein verdienen’ en daar is geen woord aan overdreven.

Wat kunnen we doen om Johanna Beyer de eer te geven die haar toekomt? Presentatrice Andrea van Pol en zangeres Mae Milford nemen het voortouw door haar een plek te gunnen in hun 26-delige podcast Nooit van gehoord?!

Nooit van gehoord?!, 26-delige podcastserie, elke vrijdag een nieuwe aflevering, te beluisteren op vpro.nl/vrijegeluiden en nporadio4.nl/podcasts.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden