Opinie

'Weesperstraat is slechtst denkbare plek voor het Namenmonument'

Het plantsoen in de Weesperstraat is de slechtst denkbare locatie voor het Namenmonument voor slachtoffers van de Holocaust, schrijft Eric Matser. Waarom niet vijftig meter verderop, buiten beschermd Unesco-gebied?

Een artist's impression van het Holocaust Namenmonument in de Weesperstraat Beeld -

Afgelopen vrijdag is het ontwerp voor het Holocaust Namenmonument te Amsterdam gepresenteerd. Het Auschwitz Comité, in de persoon van de heer Jacques Grishaver, is initiatiefnemer van dit monument. Het bestaat uit een complex van enorme Hebreeuwse letters gevormd uit twee meter hoge muren van bakstenen waarin de namen van omgebrachte Nederlandse Joden, Roma en Sinti zichtbaar en tastbaar worden gemaakt.

De gemeenteraad gaf toestemming het parkje naast de drukke Weesperstraat, tegenover de Hoftuin, het laatste stukje historisch groen van formaat in het centrum van Amsterdam, in zijn geheel aan het monument op te offeren. Het parkje behoort echter tot een beschermd stadsgezicht en maakt bovendien deel uit van het kerngebied van de zeventiende-eeuwse grachtengordel op de Unesco Werelderfgoedlijst.

Meepraten over dit onderwerp? Dat kan onder het bericht of via Facebook (link).

Omwonenden hebben inmiddels een hand­tekeningenactie op touw gezet: niet tegen het monument, maar tegen de plek. Het ontwerp tast beschermde waarden aan, niet minder dan het op visuele waarden eerder afgewezen Wertheimpark. De locatie is in alle opzichten de slechtste die men had kunnen kiezen.

Stadsgezicht
Volgens het bestemmingsplan Centrum Oost heeft het parkje de (dubbele) bestemming: waarde. Dit houdt in dat alle plannen moeten worden getoetst aan criteria met betrekking tot het beschermde (Unesco-)stadsgezicht. Er staat dat de 'visual impact' van nieuwe ontwikkelingen op de kernkwaliteiten belangrijk is.

Het huidige ontwerp tast naar onze mening de beschermde kwaliteiten aan. Het past door het materiaalgebruik, de vorm, het volume en door het verloren gaan van zichtlijnen niet in het zeventiende-eeuwse stadsgezicht. Het is een massief fremdkörper. Unesco heeft de gemeente in het verleden op de vingers getikt voor mindere ingrepen: een elektriciteitshuisje op de Elandsgracht en reclame op tijdelijke steigerdoeken.

De gemeente zal trachten het plan door te zetten in weerwil van het bestemmingsplan. Een onafhankelijke rechter zal dit waarschijnlijk niet accepteren, daar de belangen van Unesco en anderen zwaar wegen en er bovendien geschikte alternatieve locaties zijn. Dat in het verleden de kernkwaliteiten van deze specifieke locatie onvoldoende zijn beschermd, kan nooit als tegenargument worden gebruikt.

Het plan is ook in strijd met gemeentelijk beleid rond de vergroening van de Weesper­straat. Volgens de maquette blijven circa tien bomen behouden, die volgens de 'visual artist impression' sneuvelen.

Wat zijn de plannen? Overigens zal naar verwachting geen enkele van de volwassen bomen in het parkje de ingreep overleven. Ook de door de gemeente gepropageerde natuurlijke afwatering verdwijnt.

Beschutte plekjes
Een algemeen probleem van het ontwerp is de veiligheid. We hoeven slechts te wijzen op de beschutte plekjes binnen de half open ruimten, onzichtbaar vanaf de openbare weg. Vooral 's avonds zal het een doolhof zijn waar zelfs het toezicht, als dat er al is, de weg kwijtraakt. Het enige zicht vanaf de Weesperstraat is minimaal, zeker als het smalle trottoir volgens plan verdwijnt.

Waarom toch deze locatie, terwijl er binnen de voormalige Jodenbuurt zo veel betere plekken zijn? Ze worden genoemd in de eerder gemaakte inventarisatie. De heer Grishaver mag een stuk stad voor zijn monument, maar niet dit stuk.

Gemeente Amsterdam, mocht u niet tot inkeer komen, dan zullen wij beginnen met een bezwaar tegen een omgevingsvergunning en wellicht eindigen bij de Raad van State.

U kunt ook meteen het monument vijftig meter verderop plannen, op het Jonas Daniël Meijerplein langs de Nieuwe Herengracht. Dat is geen Unesco-kerngebied en er hoeft geen groen geofferd te worden. Dan komt u ons niet meer tegen.

Eric Matser, Lid van Comité Niet Hier Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden