Opinie

‘Wees constructief, reguleer de verkoop van cocaïne’

Het is niet onmogelijk de cokemarkt te reguleren, stelt Janneke Nijmeijer. ‘We moeten lering trekken uit de regulering van drugs als alcohol en sigaretten.’

Een drugsvangst in het Colombiaanse Buenaventura. Beeld Bloomberg via Getty Images

Niet het gebruik van drugs zorgt voor de grootste problemen, maar de criminaliteit en het geweld eromheen. Als je drugs­criminaliteit wilt tegengaan, dan moet je doen waar de misdaad het meest bang voor is: hun handel overnemen. Reguleren dus. Ook cocaïne.

Maar aan welke voorwaarden moet een gere­guleerde markt voor cocaïne voldoen om zowel consumenten als de samenleving als geheel te beschermen?

Het verantwoordelijk stellen van mensen die drugs gebruiken voor het drugsgeweld en milieucriminaliteit zal geen significant effect hebben op het beperken van drugscriminaliteit. Bovendien werk je daarmee het stigma op drugsgebruik in de hand, en stigmatisering is gevaarlijk voor de fysieke, mentale en sociale gezondheid van mensen die drugs gebruiken.

Het drugsverbod en repressieve maatregelen hebben we overgenomen van de Verenigde ­Staten. De VS is met massaopsluiting van gekleurde minderheden, het bewapenen van Latijns-Amerika en het vernietigen van coca­plantages geen goed voorbeeld om te volgen voor een humaan en effectief beleid. Ook in Nederland leidt ons perspectief op crimineel gedrag tot meten met twee maten: “De witte bankier die grote bedragen witwast, komt ervan af met een boete, maar de gevangenissen zitten vol met kleine smokkelaars uit de Antillen,” aldus journalist Bart de Koning. 

Humaner

Door de handel uit handen van gewelddadige criminelen te halen, verklein je het kapitaal van criminelen en daarmee hun macht. “Als je een product illegaal maakt, geef je als overheid de sleutel aan de criminaliteit. Je hebt geen zeggenschap meer over productie, geen zeggenschap over de prijs, geen zeggenschap over afvalverwerking en geen zeggenschap over het vermogen dat de criminelen opbouwen,” zegt drugsonderzoeker Ton Nabben. “Als je een product reguleert, kun je als overheid regelgeving ontwikkelen en invloed uitoefenen.”

Reguleren maakt het mogelijk de kwaliteit van drugs zoals cocaïne te controleren. Dat komt de volksgezondheid ten goede. Van een illegaal product is het gissen naar de dosering, de werking en de bijwerking. Nabben: “In het huidige illegale beleid moet je als consument vertrouwen op de blauwe ogen van je ­dealer.”

In een gecontroleerde vorm kun je farmaceuten en apothekers het laten produceren en verkopen, voorlichting geven bij verkooppunten, een minimumleeftijd vastleggen, wetenschappelijk onderzoek verrichten naar de effecten en risico’s. Daarbij is het dan mogelijk om een minder riskante vorm van cocaïne te ontwik­kelen. “Als cocaïne legaal zou zijn, kun je een vorm aanbieden die minder snel tot geestelijke afhankelijkheid leidt. Bijvoorbeeld in pilvorm,” beargumenteert preventiemedewerker Judith Noijen van Jellinek.

Daarnaast hebben we de verantwoordelijkheid naar landen in Zuid-Amerika en Afrika om over te gaan op een duurzamer en humaner beleid. “De handel in een illegaal product is extreem gewelddadig. Het verrijkt en vergroot de macht van terroristische groepen zoals de Farc en de Taliban die geweld niet schuwen,” vertelt criminoloog Damián Zaitch. Een derde van alle moorden wereldwijd wordt gepleegd in Latijns-Amerika. In 2018 was het moordaantal in Mexico alleen al 28.816, een ­stijging van 15 procent ten opzichte van het jaar ervoor.

Fairtrade

Als we de productie van cocaïne reguleren, kunnen we een fairtrade variant ontwikkelen. De cultivatie van coca in bijvoorbeeld Colombia is voor gemarginaliseerde en geïsoleerde ge­meenschappen vaak de enige mogelijkheid tot inkomsten en dus om te overleven. Maar doordat de teelt van coca illegaal is, staat hun leven constant op het spel want ze worden door zowel de overheid als de drugshandelaren bedreigd met geweld.

Door cocaboeren te betrekken bij de productie van coca en cocaïne, kun je hun fysieke, geestelijke en financiële positie enorm versterken. “Aan een paar ton cocaïne per jaar hebben we in Nederland genoeg. Die importeren we direct vanuit een samenwerkend producerend land, zoals Colombia. Daarmee snijden we een enorme hoeveelheid aan onnodige, kostbare en gewelddadige distributiekanalen af,” motiveert criminoloog Zaitch.

Het versterken van de positie van cocaboeren is al eenvoudig te bereiken door het mogelijk maken van handel in cocaproducten. Coca is een gezonde, medicinale plant en van eenzelfde psychoactief niveau als koffie. Ondanks de voedzame en medicinale eigenschappen staat coca net als cocaïne in Lijst 1 van het Enkelvoudig Verdrag inzake verdovende middelen.

Medisch-recreatieve apotheek

“Als skiën is toegestaan, moeten we al helemaal cocathee mogen drinken,” zegt journalist Thijs Roes. “We zouden als consumenten enorm kunnen profiteren van producten als cocathee of -meel. Dus open winkels en cafés waar je cocaproducten kunt verkopen.’

Voordat we overgaan tot het reguleren van de verkoop van cocaïne, moeten we lering trekken uit de verkoop van drugs als sigaretten en alcohol. Om consumenten te beschermen moet de handel in risicovolle producten aan een aantal voorwaarden voldoen. Het verminderen van drugscriminaliteit en het waarborgen van de gezondheid van mensen die cocaïne gebruiken staan hierbij centraal.

De verkooppunten zijn medisch-recreatieve apotheken met gespecialiseerd personeel dat objectief advies en voorlichting geeft. Het in­terieur van zo’n apotheek dient niet te aantrekkelijk te zijn, maar een neutrale uitstraling te hebben. We hebben immers te maken met een risicovol product en daar moeten mensen zich van bewust zijn. “Minder hippie dan een smartshop en meer medisch,” aldus Roes.

Geen reclame

De verkoop van cocaïne moet voldoende toegankelijk zijn om de zwarte markt tegen te gaan, maar niet te wijdverspreid, want de ­consumptie moet niet aantrekkelijk worden gemaakt. De prijs van de cocaïne moet onder die van de illegale markt liggen, maar niet te laag, want consumptie moet nadrukkelijk niet ge­stimuleerd worden. Dus geen reclame, niet te veel verkooppunten en niet open en bloot in de schappen. Deze drempels zijn ook noodzakelijk om consumenten duidelijk te maken dat je te maken hebt met een risicovol product.

Door belasting te heffen op de gereguleerde cocaïne, komen er inkomsten vrij. Die kunnen ingezet worden voor bijvoorbeeld voorlichting. Om problematisch drugsgebruik te voorkomen is het belangrijk om op scholen lessen aan te bieden over zelfkennis, bewustzijn en weerbaarheid, want problematisch middelen­gebruik ligt deels bij het niet goed kennen van je eigen grenzen: wie ben ik, wat wil ik en doe ik nu iets om erbij te horen of omdat ik het graag wil? De voorlichting moet dus over meer gaan dan alleen over de werking en bijwerkingen van een bepaald middel.

Eén ding is duidelijk: het reguleren van drugs zal niet voor een geheel waterdicht systeem zorgen, maar het totaalverbod is op een des­illusie uitgelopen. Dus het wordt tijd om over te gaan op een pragmatische en constructieve aanpak door cocaïne van de zwarte markt te halen en de verkoop te reguleren. Het zal net als met sigaretten- en alcoholverkoop een proces van trial and error worden. Maar anders dan een totaalverbod stelt reguleren mensenlevens en milieubescherming centraal.

Janneke Nijmeijer, Oprichter Fairtrade Cocaïne. Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden