Johan FretzBeeld Artur Krynicki

Wees als de jonge Youp van ’t Hek

PlusJohan Fretz

In Brabant werd het nieuwe provinciebestuur gepresenteerd. De gedeputeerde voor Cultuur blijkt te zijn afgeschaft. In plaats daarvan komt er een gedeputeerde voor Vrije Tijd. Tragisch, maar ook heel actueel, aangezien steeds meer mensen in de cultuursector enorm veel vrije tijd hebben.

Gelukkig was er ook goed nieuws. De theaters mogen weer open, of nou ja: voor maximaal dertig mensen. Ik moet bekennen dat met die capaciteit heel wat van mijn vorige tourtjes prima door hadden kunnen gaan. Minstens voor de helft. En bij de volgende stap van honderd man, minstens voor twee derde. Maar voor veel theaters, productiebedrijven en gezelschappen is dit natuurlijk een schijnheropening, die niets oplost. Voor de ramp die zich in theaterland voltrekt moet echt een betere oplossing komen. Als dat niet via versoepeling kan, dan in fermere noodsteun. Anders is er straks geen theatersector meer. Toch ben ik zelf vooral strijdbaar.

In de voorstelling Licht van Youp van ’t Hek zit een prachtig verhaal over het begin van zijn carrière. Hij vertelt hoe hij in een kamertje van vier bij vier woonde. ‘Ik wilde cabaretier worden… En ik was echt de enige die dat wilde.’

Hij beschrijft hoe hij een week in Klein Bellevue mocht staan, heilige grond voor iedere cabaretier en kleinkunstenaar, omdat zoveel grootheden er ooit zijn begonnen. Wegens gebrek aan belangstelling werd de ene na de andere show geannuleerd. Uit pure wanhoop belde Youp zijn vrienden of ze alsjeblieft wilden komen. ‘Maar Youp’, antwoordden die, ‘we hebben het al vijftien keer gezien.’

Het verhaal is extra ontroerend omdat Youp het vertelt vanuit een stampvol Carré, een beeld dat in deze weken trouwens prehistorisch aandoet. Het verhaal gaat over volharding, maar zoals veel van Youps verhalen toch vooral over weemoed om een tijd dat het grote succes misschien nog ver buiten bereik leek, maar de weg erheen tenminste nog ­volledig open lag. De schoonheid van het zoeken, van nog niets hebben en tegen de stroom in je plek moeten opeisen.

Nu is dat natuurlijk altijd de voedingsbodem van het cabaret geweest: verstoting, miskenning, ­onderdrukking, oorlog, armoede, crisis. Waar de weerstand groeit, wordt cabaret – in de breedste zin van het woord – meestal telkens opnieuw geboren. Zo ging het aan het einde van de negentiende eeuw, toen in Parijs Le Chat Noir werd geopend, waar schrijvers, dichters en musici samenkwamen om met liederen, voordrachten en bijtende satire te reflecteren op de uitzonderlijke tijden. Zo ging het in Berlijn tijdens het interbellum, waar Bertolt Brecht, Kurt Weill en vele geestverwanten dansten op de vulkaan van het opkomende nazisme. En zo is het nu aan ons in deze coronacrisis, om binnen de minimale bewegingsvrijheid die de versoepeling van de maatregelen ons biedt, de theaters weer tot leven te wekken. Genoeg geprevel over ‘digitaal theater is de toekomst’. Nee, de magie van theater is: erbij zijn.

Dus, waarde cabaretiers, kleinkunstenaars, ­zangers, torimannen en -vrouwen… Laten wij zodra het weer kan door heel de stad, zo vaak we kunnen, spelen voor die twintig, dertig man. Desnoods twee, drie keer achter elkaar op dezelfde avond, zoals Youp nog niet zo lang geleden vaak deed. Zoals Neerlands Hoop ooit deed, toen Bram en Freek nog nachtshows gaven in het oude Felix Meritis. Zo mogen wij nu vertellen, zingen en reflecteren op deze uitzonderlijke tijd of er juist even aan ontsnappen. Ik ga Klein Bellevue maar eens bellen, want er ligt iets moois in het verschiet: eindelijk een keer elke avond uitverkocht. 

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij heeft een wekelijkse column in Het Parool.

Reageren? j.fretz@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden