Marcel Levi. Beeld Artur Krynicki
Marcel Levi.Beeld Artur Krynicki

We zijn omringd door overvloed en verspilling, hoe indrukwekkend is dat

PlusMarcel Levi

Marcel Levi

Menselijk dna bestaat uit 3 miljard bouwstenen, netjes opgeslagen in onze chromosomen die in elke cel van het lichaam aanwezig zijn. Maar het overgrote deel van die genetische informatie bestaat uit wartaal. Meer dan 98 procent van ons dna codeert niet voor relevante genetische informatie en het overgrote deel lijkt biologische ruis. Desalniettemin wordt al deze nonsens-code eindeloos vermenigvuldigd: In een menselijk lichaam vinden dagelijks tweehonderd miljard celdelingen plaats en daarbij wordt telkens de volledige set dna gekopieerd. Het is alsof je een boek van honderd pagina’s hebt, waarvan er maar twee leesbaar zijn en de rest uit onsamenhangende tekst bestaat terwijl je dat ook nog eens dag en nacht aan het kopiëren bent.

Ook elders in het lichaam is er veel betekenisloze ruimte. Ongeveer zestig procent van ons lijf is water. Hersenen bestaan zelfs voor driekwart uit water (ik geef toe dat er mensen zijn bij wie dat wel 100 procent lijkt). Interessant genoeg hebben vrouwen ongeveer tien procent minder water dan mannen maar dit is geen reden voor blijdschap of trots, want komt vooral doordat vrouwen meer vet hebben.

De grootste verspilling treedt op bij voortplanting. Mannen lozen ongeveer 250 miljoen spermacellen per vrijpartij, dat is naar schatting een productie van ruim 500 miljard zaadcellen in een gemiddeld mannenleven. Twee was genoeg geweest voor het gemiddelde aantal baby’s per man. Vrouwen zijn efficiënter maar maken uiteindelijk ook maar 450 vruchtbare eitjes uit een potentieel van 2 miljoen en gebruiken dus gemiddeld maar een half procent daarvan voor het produceren van nageslacht.

Al deze verspilling is niets vergeleken met de verkwisting van ruimte in de fysische wereld om ons heen. Alles is immers opgebouwd uit atomen, die bestaan uit een positief geladen kern waaromheen negatief geladen elektronen cirkelen. Tussen kern en elektronen zit echter nogal wat ruimte en dat maakt 99,99999 procent van onze materie loze ruimte. Als die nutteloze ruimte er niet zou zijn, zou de hele wereld in een paar verhuisdozen passen.

Indrukwekkende verspilling en nutteloze ruimte. Of zit de lege ruimte vooral in ons begrip van essentiële processen in de biologie en natuurwetenschappen? Want misschien heeft al die voor ons zo op wartaal lijkende dna code wel degelijk betekenis en waarschijnlijk is er een goede reden dat er wat afstand bestaat tussen de atoomkern en elektronen. Maar zijn wij momenteel gewoon nog niet slim genoeg om dat door te hebben. En zie daar de essentie van wetenschap: het telkens een klein beetje opschuiven van de grens tussen wat we weten en wat we nog niet snappen. En het is niet alleen heel menselijk en interessant om dat te doen, maar ook levert het op de lange duur telkens weer kennis op die het leven voor volgende generaties weer mooier weet te maken.

Marcel Levi is voorzitter van de raad van bestuur van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Daarvoor was hij ceo van University College London Hospitals en bestuursvoorzitter van het AMC. Lees al zijn columns hier terug.

Reageren? m.levi@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden