Opinie

‘We moeten ons voedselsysteem grondig hervormen’

Als we ons eetpatroon niet aanpassen, dreigt een crisis. Amsterdam neemt initiatieven voor een betere voedselketen en een gezonder leven, schrijft Laurens Ivens in dit opiniestuk.

Een gemiddelde maaltijd heeft 30.000 kilometer afgelegd. Beeld Universal Images Group via Getty/aviation-images.com

De Verenigde Naties (VN) slaan alarm over onze voedselproductie (Het Parool, 9 augustus), omdat die zorgt voor opwarming van de aarde en de gehele voedselvoorziening in gevaar brengt. Dit bericht sloeg bij veel mensen in als een bom, want betekent dit dat overheden straks eetverplichtingen of –verboden gaan opleggen? Ik bepaal toch zelf wat ik eet? Een begrijpelijke angst, vooral omdat we eigenlijk al lang weten dat er iets grondig mis is met onze voedselproductie. Als consument kunnen we daar slechts deels invloed op uitoefenen.

Weten wat je eet, is een enorme uitdaging. We leven in een dikmakende samenleving, waarin ongezond voedsel overal verkrijgbaar is. Kwantiteit en houdbaarheid gaan voor gezondheid: ons voedsel zit vol suiker, zout en conserveringsmiddelen. In Amsterdam heeft een op de vijf kinderen overgewicht of obesitas en het gaat daarbij vaker om kinderen van laagopgeleide ouders met een laag inkomen.

Natuurlijk: we moeten verstandiger en gezonder eten. Maar de etiketten zijn vaak onbegrijpelijk door alle ingrediënten die in ons bewerkte eten zitten, dus daar hebben producenten een grote verantwoordelijkheid. Bovendien is gezond eten niet voor iedereen weggelegd, domweg omdat het duurder is dan ongezond voedsel.

Het CBS concludeerde vorig jaar zelfs dat vooral gezonde producten de afgelopen tien jaar flink in prijs zijn gestegen. Vreemd genoeg heeft de Nederlandse overheid daar ook een handje bij geholpen met de btw-verhoging van dit jaar. Amsterdam probeert juist een gezonde voedselomgeving te stimuleren, onder andere via onze aanpak ‘jongeren op gezond gewicht’.

30.000 kilometer

Weten waar je eten vandaan komt, is al net zo’n uitdaging. Ons eten legt tienduizenden kilometers af voor het op ons bord belandt, een gemiddelde maaltijd heeft ongeveer 30.000 kilometers afgelegd. En dan gaat het niet alleen om exotische en bijzondere producten, maar ook om heel gewone tomaten. Tomaten die boeren in Nederland verbouwen, worden in Spanje verkocht, terwijl wij de Spaanse tomaten importeren. Hierdoor zorgen we voor vervuilende transporten, terwijl we de CO2-uitstoot juist moeten verminderen. Vooral in de gebieden rondom Amsterdam wordt relatief veel gezond voedsel geproduceerd.

Dat de VN zich uitspreekt over voedsel is niet zo vreemd als je beseft dat ons voedselsysteem zorgt voor ontbossing, een dramatisch verlies aan biodiversiteit en uitputting van de bodem. En hoewel voedsel wereldwijde handel is, is het ook nog eens oneerlijk verdeeld. Waar er aan de ene kant voedsel wordt verspild, is er elders helaas een tekort. Een derde van al het voedsel ter wereld belandt in de afvalbak. In Nederland gooien we gemiddeld 140 euro aan voedsel weg, per persoon per jaar.

Gelukkig komen steeds meer mensen in actie tegen voedselverspilling. Consumenten kopen minder vlees en zuivel en koken met lokale producten of spullen die anders weggegooid zouden worden. Ook is het verbouwen van voedsel in de buurt, op eigen balkon of gezellig samen met de buren in de buurtmoestuin, steeds meer in trek.

Naast consumenten zijn er inmiddels ook bedrijven en overheden die hun verantwoordelijkheid nemen. Zo zet Amsterdam stappen richting overwegend vegetarisch inkopen en ondersteunt de stad lokale productie en buurtgerichte voedselinitiatieven. Via het platform ‘Van Amsterdamse Bodem’ worden Amsterdammers gewezen op lokale initiatieven en producten.

Deze acties van onderop zijn waardevol en belangrijk, maar daarmee alleen gaan we er niet komen. Amsterdam pakt graag de handschoen op, om te bereiken dat we bewuster met ons voedsel omgaan. In eerste instantie binnen onze gemeente, maar ook als onderdeel van een mondiaal vraagstuk dat we moeten aanpakken.

Amsterdamse bijdrage

Dat grote wereldwijde probleem maken we hier concreet en relevant door de komende tijd te zoeken naar Amsterdammers die zich bezig houden met verantwoorde voeding. Samen met hen willen we komen tot een voedselstrategie voor de Amsterdamse bijdrage aan het mondiale vraagstuk voor een noodzakelijke voedseltransitie. Denk bijvoorbeeld aan het terugbrengen van het aantal transporten en het beter beschikbaar maken van gezond voedsel.

Er is iets grondig mis in ons voedselsysteem. Iets waar we allemaal de dupe van zijn, maar waarvoor we ons ook samen kunnen inzetten voor een oplossing. Laten we ons dus vooral niet bedreigd of aangevallen voelen door het rapport van de VN, maar eerder uitgedaagd. Uitgedaagd om net iets gezonder en duurzamer te eten, maar vooral uitgedaagd om ons voedselsysteem te hervormen. Met gezondere en duurzame producten, minder vervuilend transport, een eerlijkere verdeling, minder verspilling en een toekomst voor onze aarde.

Laurens Ivens is Wethouder Openbare Ruimte, Groen en Dierenwelzijn in Amsterdam (SP). Beeld Remko de Waal/ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden