Max Pam en Paul Brill Beeld Artur Krynicki

‘We moeten hopen dat Corbyn en Labour worden weggevaagd’

Plus Max Pam en Paul Brill

Eén kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Deze week: het antisemitisme van Labour.

Op naar de heilstaat

Wordt Jeremy Bernard Corbyn, sinds 1983 lid van het Britse Lagerhuis namens het kiesdistrict Islington North, de volgende minister-president van Groot-Brittannië? Als we mogen afgaan op de opiniepeilingen, is die kans uiterst klein. Met nog vijf dagen te gaan tot de verkiezingen heeft zijn Labourpartij een forse achterstand op de Conservatieven van premier Boris Johnson.

Gewoonlijk prefereer ik een sociaaldemocraat boven een Tory, dus het is even slikken voordat ik zeg: hopelijk kloppen de peilingen. Het zou een ramp zijn als Corbyn zijn intrek neemt in 10 Downing Street.

Om te beginnen is er zijn tergende onwil of onvermogen – moeilijk te zeggen wat erger is – om zich ondubbelzinnig te distantiëren van personen en organisaties met een antisemitische inslag. Het gaat hier niet om een paar nare incidenten, maar om een patroon van anti-Joodse uitingen, dat een groot aantal Joodse Labour-coryfeeën ertoe heeft gebracht de partij de rug toe te keren. Het heeft zelfs geleid tot een ­uitzonderlijke stellingname van de Britse opperrabbijn tegen een mogelijk premierschap van Corbyn.

De geur van antisemitisme is niet de enige ­kwalijke reuk die rond de Labourvoorman hangt. Door zijn diepe haat tegen het kapitalisme en de liberale wereldorde ziet hij antiwesterse politieke leiders veeleer als slachtoffers dan als repressieve autocraten. Vladimir Poetin, de Iraanse ayatollahs, de Syrische president Assad, het Venezolaanse regime, zelfs Kim Jong-un, ze kunnen allemaal op sympathie of in elk geval een flinke dosis begrip rekenen.

Hij is daarbij trouw aan de beginselen die hij zijn hele leven heeft gehuldigd. Corbyn is een overtuigd marxist, wiens favoriete dagblad de Morning Star is. Deze radicaal-linkse krant, waarvan hij tot vier jaar geleden columnist was, beschouwt het programma van de voormalige Britse communistische partij nog steeds als redactionele leidraad.

Labour heeft altijd een sterke linkervleugel gekend, maar met Corbyn is deze vleugel oppermachtig geworden. Voor gematigder opvattingen is eigenlijk geen plaats meer, zoals ook blijkt uit het verkiezingsprogramma, dat de geest van een socialistische heilstaat ademt. Het is een kolossale piramide van nationalisaties en collectieve voorzieningen, waarmee Corbyn en de ­zijnen het aangezicht van het land ingrijpend willen veranderen.

Sommigen zeggen: laten we dit model een kans geven in ons deel van de wereld. Dat is al een keer gebeurd: in 1981 won François Mitterrand de Franse verkiezingen met een soortgelijke agenda. Binnen een jaar moest hij het roer omgooien vanwege dreigende economische rampspoed. Een doctrinaire reprise kunnen Groot-Brittannië en Europa (dat na brexit niet plotseling ergens anders ligt) missen als kies­pijn.

Paul Brill

Niet alleen op rechts

De komende verkiezingen doen de vraag rijzen hoe het gesteld is met Labour en de Britse ­sociaaldemocratie. Gelet op de peilingen ziet het er somber uit voor links. Labourleider Jeremy Corbyn kampt met allerlei problemen. Hij kan maar niet kiezen tussen brexit en remain en daarbij weet hij het antisemitisme binnen zijn partij niet te verdrijven.

Antisemitisme wordt altijd geassocieerd met rechts. Logisch, want de ideologie van fascisme en nazisme heeft de Jodenhaat onder Hitler tot een hysterisch hoogtepunt gedreven. Maar ook links heeft een traditie van antisemitisme. Zo heeft recent historisch onderzoek aangetoond dat de RAF is begonnen met een aanslag op een synagoge in Berlijn. En wil je in Nederland op zoek naar iemand die het antisemitisme binnen Labour goedpraat, dan kom je al gauw uit bij Joop.nl, waar men graag debiteert dat ‘de ­reputatie van Labour wordt besmeurd’.

De laatste tijd begint het me steeds vaker op te vallen dat antisemitisme als zodanig niet meer wordt herkend. Zo publiceerde politiek tekenaar Jos Collignon afgelopen week in de Volkskrant een prent die ook bij mij de wenkbrauwen deed fronsen. Ik ben een bewonderaar van Collignon en heb in het verleden verschillende tekeningen van hem gekocht, maar de strekking van deze tekening was onduidelijk – een antisemitische uitleg leek mij dit keer niet vatbaar voor een wegwerpgebaar.

De antisemitische beschuldigingen aan het adres van Labour werden door Collignon vergeleken met de aanklacht wegens corruptie tegen Netanyahu. Kortom, een verwerpelijk maatschappelijk verschijnsel werd gelinkt aan een persoon en dat beschouw ik als dubieus. Ik ben ervan overtuigd dat Collignon zich niet eens bewust is van het bedenkelijke karakter van zijn eigen tekening, getuige ook zijn hooghartige reactie op degenen die hem bekritiseerden.

De huidige situatie verslechtert de laatste tijd dusdanig dat Joden zich stil houden en liever niet uitkomen voor hun joods-zijn. Ik denk daarbij aan Leonid Viktorovitsj Sloetski, de onlangs gestopte trainer van Vitesse. Ik wil niet zeggen dat Sloetski een naam is als Cohen of Polak, maar iedere Rus zal Sloetski onmiddellijk herkennen als joods. De trainer zelf heeft het er nooit over gehad, terwijl hij overal werd ondervraagd en Ivo Niehe nog helemaal naar Moskou was gereisd om ons een blik te gunnen in het familieleven van de trainer. Uiteraard kijkt Sloetski wel uit om erover te beginnen, want op het voetbalveld heb je zo een paar scheldwoorden te pakken.

Waarmee ik maar wil zeggen dat wij allemaal moeten hopen dat Corbyn en Labour bij de verkiezingen worden weggevaagd. Met een nieuwe leider kan er wellicht toch nog iets goeds komen uit de Britse sociaaldemocratie.

Max Pam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden