Marcel LeviBeeld Artur Krynicki

Wat minder kroost brengt ons verder

PlusMarcel Levi

Paniekerig berichtten de kranten dat de groei van de Amsterdamse bevolking stil was gevallen. Dat lijkt mij vooral goed nieuws. Veel van onze problemen worden immers veroorzaakt door te veel mensen met te weinig ruimte.

Bij een uitpuilende wereld is snel vergeten dat niet zo lang geleden het krijgen van zo veel mogelijk kinderen sterk aangemoedigd werd. De Sovjet-Unie beloonde tot 1991 het krijgen van meer dan tien kinderen met de titel ‘heldin-moeder’, een medaille en een fors groter staatspensioen. 

Ook nu nog wordt door dubieuze politici een grote kinderrijkdom gezien als een middel om grip te houden op de bevolkingssamenstelling. Minister-president Viktor Orbán van Hongarije heeft onder het motto: ‘procreatie in plaats van immigratie’ moeders met meer dan vier kinderen voor het leven vrijgesteld van inkomstenbelasting en heeft tevens in-vitrofertilisatie gratis gemaakt.

De bevolkingsgroei is niet gelijk verdeeld en in veel westerse landen is een forse daling van de hoeveelheid kinderen ingezet. Het Europese (en ook Nederlandse) gemiddelde aantal kinderen per moeder is momenteel 1,7. Dat is minder dan de 2,1 die nodig is om een populatie op peil te houden. De eerdere Amsterdamse groei was dan ook meer het gevolg van instroom van expats en buitenlandse studenten.

In Denemarken was het dalende kindertal zelfs aanleiding voor een tamelijk ranzige advertentiecampagne van een reis­bureau onder de titel: Do it for Denmark, waarbij kleinkinderloze wannabe-oma’s werden aangemoedigd hun kinderen op een seksstimulerende vakantie te sturen. Deze actie leverde een kleine Deense babyboom van 1600 extra kinderen op. Kroatië is Europees kampioen weinig kinderen met 1,25 baby per moeder, maar doet het nog beter dan Zuid-Korea, waar per moeder minder dan één kind (om precies te zijn 0,88) wordt geboren.

Los van problemen die een laag kindertal nu al in Nederland binnen regio’s kan veroorzaken (zoals de onmogelijkheid scholen open te houden), is een krimpende bevolking niet slecht. Of zoals de Engelse prins Harry zei: “Er is geen betere manier om de wereld groen te houden dan niet meer dan twee kinderen te krijgen.” Dat werkt natuurlijk alleen als het lukt de ouder wordende bevolking ook op hogere leeftijd in goede conditie en productief te houden.

Een belangrijke factor die een rol speelt bij een kleiner aantal kinderen per moeder, is waarschijnlijk de grotere arbeids­participatie van vrouwen. Ondanks toenemende emancipatie zijn zwangerschappen en (veel) kleine kinderen niet altijd makkelijk te combineren met een succesvolle loopbaan.

Omgekeerd is in landen die armoede combineren met grote ongelijkheid tussen mannen en vrouwen, zoals Somalië of Angola, het gemiddelde aantal baby’s per moeder meer dan zes. Naar verwachting zal de bevolking van de Sub-Sahara in Afrika over 20 jaar verdubbeld zijn. Daar zijn de piekjes en dalletjes in de Amsterdamse bevolkingsgroei niets bij.

Marcel Levi is Ceo van University College London Hospitals. Daarvoor was hij bestuursvoorzitter van het AMC.

Reageren? m.levi@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden