Johan FretzBeeld Artur Krynicki

Wat had Clarice Gargard hier precies mee te maken? Nou: helemaal niets

PlusJohan Fretz

Het proces tegen degenen die schrijver-journalist Clarice Gargard online racistisch hebben bejegend, was nog niet begonnen of de officier van justitie, Jacobien Vreekamp, werd van de zaak afgehaald. Gargard en haar advocaat moesten dit uit de media vernemen. Dus: je werkt twee jaar intensief met iemand aan een zaak, diegene wordt de avond voor aanvang van het proces van het dossier gehaald, maar vanuit het OM kan er geen belletje vanaf.

De reden voor het besluit is bekend. Namens het OM had Vreekamp onlangs besloten voorwaardelijk niet tot vervolging van Akwasi over te gaan, omdat die zijn uitspraken op de Dam officieel had teruggenomen. Nu was ontdekt dat Vreekamp eerder, in een nevenfunctie, in het bestuur van Meldpunt Discriminatie regio Amsterdam had gezeten, samen met Mitchell Esajas, voorman van de antiracismegroep Kick Out Zwarte Piet.

Wat had Gargard hier precies mee te maken? Nou: helemaal niets. Ze was net als Esajas en Akwasi zwart en ze was op dezelfde demonstratie aanwezig geweest (net als duizenden anderen), en ze sprak zich in haar werk nadrukkelijk tegen racisme uit, maar dat kon toch niet de reden zijn dat het OM nu zo handelde? Anders was dit misschien wel een melding waard bij datzelfde Meldpunt Discriminatie.

In de ophef over Vreekamp werd veel nadruk gelegd op het seponeren van Akwasi’s zaak. Maar feit is dat de zaken tegen een hoop aangeklaagde reaguurders in de zaak van Gargard óók zijn geseponeerd. Niet omdat hun uitspraken niet haatdragend of opruiend zouden zijn, maar omdat zij hun woorden hadden teruggenomen. Kennelijk geldt juridisch dus voor iedereen hetzelfde. Ironisch genoeg bewijst dit juist de onafhankelijkheid van onze rechtspraak. En die van Vreekamp, die ten aanzien van Akwasi dus net zo handelde als ten aanzien van de aangeklaagden in de zaak Gargard.

Ten tweede: Vreekamp zat in het bestuur van het Meldpunt Discriminatie. In artikel 1 van de Grondwet staat dat discriminatie op welke grond dan ook verboden is. Je zou dus denken dat een bestuursfunctie bij een onafhankelijke stichting, die toetst of dat grondwetsartikel wordt nageleefd, geen enkele verdenking oproept. Ook niet voor officieren van justitie, die door hun eigen baas worden aangemoedigd maatschappelijke nevenfuncties te bekleden. Het tegengaan van discriminatie wordt terecht gezien als een neutrale, rechtstatelijke positie. Dat Vreekamp in dat bestuur zat met Esajas, die al jaren, immer vreedzaam, tegen racisme opstaat, zou ook geen probleem moeten zijn, want die bestuursfunctie staat los van zijn activistische rol.

Hier werden dingen op een hoop gegooid, die je alleen maar op een hoop kunt gooien wanneer je geen flauw benul hebt van de rolverdeling in een rechterlijk proces. Of wanneer je van mening bent dat alle zwarte Nederlanders die hun stem laten horen in de antiracismebeweging, bestaand uit talloze verschillende stemmen, per definitie aan elkaar verbonden zijn en daarmee verdacht. Waar wij hier getuigen van waren, was de juridische variant op de zin: ‘Ze lijken ook allemaal op elkaar.’

Het OM zelf zag overigens geen belangenverstrengeling. Het steunde Vreekamp volledig, maar haalde haar toch van de zaak, omdat ze te veel in de schijnwerpers was komen te staan. Dat klonk alsof men het eerlijke proces wilde bewaken, maar komt erop neer dat als je wilt dat in Nederland een officier van justitie van een zaak wordt gehaald, je hem of haar voortaan in de schijnwerpers dient te zetten. De pijnlijke conclusie: in paniekvoetbal, bedoeld om het wankele vertrouwen in de rechtspraak niet te schaden, wordt de onafhankelijkheid ervan juist grondig ondermijnd.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij heeft een wekelijkse column in Het Parool.

Reageren? j.fretz@parool.nl

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden