Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Wat als ik niet verliefd was geweest? Dan was ik meeloper geworden

PlusTheodor Holman

Theodor Holman

Poetin wil de Oekraïners – via pijn – een andere moraal opdringen.

“Denk nou maar zoals ik anders gaat je zoon dood.”
“Denk nou maar zoals ik anders sterf je zelf van de kou.”
“Ik raad je aan om zoals ik te denken of niet alleen jij gaat dood maar ook de stad waar je zo gelukkig was, het ziekenhuis waar je genezen bent, de school waar je les hebt gehad van die lieve juf. Die lieve juf gaat trouwens ook dood.”

Kan je zo de moraal elke kant opsturen die je wil?

Vermoedelijk wel.

Gedachten over goed en kwaad via fysieke pijn sturen, is effectief. Angst voor leed is misschien nog effectiever.

Poetin onthoudt de mensen eten, medicijnen, warmte en licht.

Valt ‘overgave’ dan kwalijk te nemen? Is de man of vrouw schuldig die zegt: ‘Ik heb er nog eens over nagedacht: ik vind Poetin eigenlijk wel een toffe peer. Weg met Zelenski, die de oorzaak is van al onze ellende. Leve onze Russische broeders die ons heil en zegen komen brengen.’

Angst voor het lijden kan je het tegengestelde laten denken van wat je wil. Net zoals sociale druk.

Uren discussieerde ik vroeger met vrienden die maoïsten waren geworden. Ik herinner me nog goed dat ik laf gevonden werd: ik koos hun kant niet. Steeds herinnerden zij mij aan mijn gebrek aan historische kennis, mijn gebrek aan solidariteit met de minst bedeelden, mijn gebrek aan wetenschap over de gevaren van het kapitalisme.

Maar de werkelijke reden waarom ik hun moraal niet onderschreef was jaloezie. Ik was verliefd op de vriendin van de leider. Of leider? Een arrogante betweter! Ik wilde haar laten zien dat ik het beter wist dan mijn rivaal. Wat had ik gedaan als ik niet verliefd was geweest? Dan was ik meeloper geworden.

Niet dat ik naarmate de tijd en de beschaving voortschreed niet vele andere ‘verkeerde’ standpunten heb ingenomen.

Als Poetin wint, bevindt het morele gelijk zich aan zijn kant voor de overgrote meerderheid die hem dan als held ziet.

Wanneer heb je het ‘morele gelijk?’

Ooit schreeuwde ik: ‘Uw rechtstaat is de mijne niet!’ Ik meende dat oprecht. Moet ik daarvoor nu mijn excuses aanbieden, terwijl het voortkwam uit een goed hart?

Kende een mens maar geen pijn. Ook geen hartenpijn.

Dat hij weet wat goed en kwaad is en daarnaar handelt, komt doordat hij kan voelen. Maar de gevoelens van de mens zijn helaas regelmatig verkeerd.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden