null Beeld Artur Krynicki
Beeld Artur Krynicki

Wantrouwen is bij de overheid een voelbaar gezwel

PlusTheodor Holman

Een vrouw met een bijstandsuitkering uit de gemeente Wijdemeren moet 7000 euro terugbetalen omdat haar moeder af en toe boodschappen voor haar deed. Het is het zoveelste voorbeeld van Bromsnor Overheid die zich krampachtig aan de wet wil houden en onschuldige underdogs tot misdadigers maakt.

Een merkwaardig verschijnsel: het is vermoedelijk niet de wet die de overtreders angst inboezemt, maar de ambtenaren die hem moeten uitvoeren.

Iedereen weet dat als een moeder af en toe boodschappen doet voor haar kind die een bijstandsuitkering heeft, je zoiets moeilijk als een misdaad kunt zien. Maar de ambtenaren voelen zich aangevallen. Ze moeten een wet handhaven die het onmogelijk maakt te frauderen, terwijl ze de echte fraudeurs niet kunnen pakken. Die zitten namelijk in Polen of Hongarije of weet ik veel waar, die hebben eigenaardige familieleden met dezelfde naam en geboortedatum en zijn zo glad als een aal in een emmer snot.

En dan verschijnt de naam van een vrouw met een bijstandsuitkering in hun computerscherm die af en toe door haar moeder wordt gesteund. Zo’n ambtenaar voelt zich dan opnieuw gepakt; hij weet wel dat het volkomen belachelijk is om zo iemand aan te geven, maar hij moet resultaat tonen. Anders heb je niets aan die wet, en anders heb je niets aan hem.

En de baas mag ook niet boos worden; als de ambtenaar niets doet, kan hem dat kwalijk worden genomen. Hij is al een schlemiel en laat zich zodoende dwingen nog schlemieliger te worden.

Wantrouwen is bij de overheid een voelbaar gezwel. Iedereen jaagt op elkaar. Er is zo veel overheid dat de onderlinge concurrentie tussen ambtenaren groot is, terwijl de roep van de politiek niet is zo min mogelijk ambtenaren te hebben, maar om er zo veel mogelijk te bezitten. Dat idee wordt dan vooral gesteund door partijen die juist tegen onderlinge concurrentie zijn. Dus onderling is er altijd ingehouden haat en nijd.

Intussen wordt de bureaucratie groter en groter. Bureaucratie is een grote grafsteen waarop staat: hieronder ligt de menselijkheid.

Men veegt zich ondertussen suf om zijn eigen straatje schoon te houden. Het geweten wegschrobben gaat dan vanzelf. ‘Ha, hier een vrouw met een bijstandsuitkering. Die denkt ons, de overheid, en dus de belastingbetaler, te naaien door haar moeder haar boodschappen te laten betalen!’

En de rechter moet hem gelijk geven.

De oplossing is: minder wetten, minder overheid. Op dat besef rust helaas een taboe. Op onrechtvaardigheid helaas niet.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden