Marcel Levi. Beeld Artur Krynicki
Marcel Levi.Beeld Artur Krynicki

Wachtende patiënten tellen helpt niet, kom met een Deltaplan

PlusMarcel Levi

Het is geen verrassing dat in de zuinige Nederlandse gezondheidszorg met net voldoende (en soms te weinig) capaciteit een pandemie onmiddellijk grote stuwmeren aan uitgestelde zorg oplevert. Recent sloegen ziekenhuizen alarm om de enorme lijst patiënten die wachten op een polikliniek­bezoek, scan of operatie. Hoogleraar chirurgie Jaap Bonjer becijferde afgelopen week dat de rij voor de operatiekamer is gegroeid tot 140.000 patiënten.

Het ministerie van VWS heeft verleden jaar aan het RIVM gevraagd om een inventarisatie te maken van uitgestelde zorg. Na enkele rapportjes, voor het laatst in september 2020, werd het oorverdovend stil. Parallel daaraan had de Nederlandse Zorgautoriteit eenzelfde vraag aan het Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg (Nivel) gesteld. Ook de Inspectie Gezondheidszorg, de Nederlandse Patiëntenfederatie en het Zorginstituut doen onderzoek. Het maakt een niet echt gecoördineerde indruk.

Natuurlijk is het belangrijk dat we goede kwantitatieve informatie hebben maar zullen we nu ophouden verdronken kalveren te tellen en op zijn minst beginnen een plannetje te maken hoe we de put gaan dempen?

Achter al die droge getalletjes gaat uiteraard een tsunami aan menselijk leed schuil. Mensen met pijnklachten omdat ze wachten op een nieuwe heup of knie, mensen die afhankelijk zijn van een hartoperatie, mensen die bezorgd zijn of ze misschien wel kanker hebben en mensen die met een simpele staaroperatie weer stukken beter zouden zien. Er is een groeiend en troosteloos leger van anonieme wachtende patiënten ontstaan.

Hoewel deze crisis dus in alle hevigheid op ons af dendert, lijkt nog helemaal niemand slagvaardig te werken aan een oplossing. Onze zorgverzekeraars (u weet wel, die in the lead zijn om onze zorgbehoefte adequaat af te dekken) geven taal noch teken. De ziekenhuizen zijn vooral druk met het blussen van de covidbrand en kunnen kennelijk nog niet samenhangend denken over de tsunami die komt. En zoals we bij voortduring hebben gezien in de afgelopen periode loopt onze minister De Jonge mijlenver achter de feiten aan, hoewel minister Van Ark deze week het onderwerp als belangrijk heeft aangemerkt.

Als we niet nog jaren achtervolgd willen blijven worden door dit probleem, moeten we nu beginnen aan een deltaplan voor uitgestelde zorg. Onder strakke nationale regie moeten we organiseren hoe de capaciteit kan worden uitgebreid en voldoende zorgmedewerkers en infrastructuur kunnen worden gemobiliseerd (wellicht ook met minder conventionele maatregelen). Daarbij hoort ook serieus nadenken over prioritering van patiënten, zodat niet afhankelijk van de postcode in de ene regio hartoperaties voorgaan terwijl elders de voorkeur wordt gegeven aan darmoperaties.

Kortom, tijd voor gecentraliseerde en strak gecoördineerde nationale actie om deze naderende crisis het hoofd te bieden. Helaas is zoiets in onze poldercultuur niet ons sterkste punt.

Marcel Levi is voorzitter van de raad van bestuur van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). Daarvoor was hij ceo van University College London Hospitals en bestuursvoorzitter van het AMC. Lees al zijn columns hier terug.

Reageren? m.levi@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden