Reza Kartosen-WongBeeld Artur Krynicki

Waarom ik last heb van zelfscanschaamte

PlusReza Kartosen-Wong

Van zelfscanschaamte heb ik nog zelden last; mijn boodschappen reken ik tegenwoordig nauwelijks zelfstandig af. Nu ja, vorige week liet ik me door een AH-medewerkster die klanten in de rij voor de traditionele, vintage kassa’s kordaat wees op de rijloze zelfscanunits, toch overhalen tot zelfscannen. Er stonden vier klanten voor me in de rij, ik had alleen drie croissants en een verjaardagskaart af te rekenen en mijn vrouw, wier gevoel voor punctualiteit onafgebroken op de proef wordt gesteld sinds onze eerste date, wachtte met onze kinderen in de auto en wilde zo snel mogelijk vertrekken naar een surpriseparty op IJburg waar we op dat moment al hadden moeten zijn. Ik had urgente redenen, wil ik maar zeggen.

Sinds zelfscankassa’s begin dit jaar in mijn AH op het Bos en Lommerplein zijn geïnstalleerd, besef ik pas goed wat voor di­recte en verstrekkende sociaal-­economische gevolgen dat heeft. Zelfscannen leidt ertoe dat kassamedewerkers minder uren worden ingezet of zelfs worden ontslagen en dus moeilijker rondkomen. Hun werk wordt nu gedaan door niets­vermoedende klanten, onder het mom van ‘gemak’ – gratis en voor niets.

Voor de lachende supermarkten leidt zelfscannen uiteindelijk tot hogere efficiency, lagere personeelskosten en meer winst. Mijn zelfscanschaamte, of beter nog zelfscanafkeer, is een uiting van bezorgdheid over de voortdenderende, steeds meer slachtoffers makende ­neoliberalisering van onze samenleving.

Kassamedewerkers maken ook geregeld een gezellig praatje met hun klanten en vervullen op die manier een belangrijke sociale rol. Wanneer kassamedewerkers worden vervangen door zelfscankassa’s, zullen ze node worden gemist door veel klanten onder wie ouderen en andere buurtbewoners met ­weinig sociaal kapitaal.

Die sociale rol wordt ook vervuld door de kooplui van de Bos en Lommermarkt. Toch is het stadsdeelbestuur van plan de weekmarkt op het Bos en Lommerplein op te heffen en te vervangen door een eendaagse markt. Dat is allereerst een klap voor de marktkooplui die niet kunnen overleven van een eendaagse markt. Maar het is ook een aderlating voor de buurt.

De socioculturele functie van de markt kan niet worden onderschat. Het is een plek waar alle buurtbewoners elkaar kunnen ontmoeten, hoe oppervlakkig soms ook. Dat is van groot belang in tijden van gentrificatie en segregatie langs sociaal-­economische en etnische lijnen. Stadsdeel West zou de markt juist moeten koesteren.

Dinsdag buigt de stadsdeelcommissie zich over het plan van het stadsdeelbestuur. De marktkooplui hebben al een mooi alternatief plan: een driedaagse markt met een uitge­breider aanbod om ook nieuwe bewoners aan te trekken en een maandelijkse themamarkt. Voor de marktkooplui én voor de buurt hoop ik dat de stadsdeelcommissie een meerdaagse markt steunt.

Reza Kartosen-Wong is mediawetenschapper en publicist. Elke maandag schrijft hij een column voor Het Parool.

Reageren? reza@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden