Johan Fretz. Beeld Artur Krynicki
Johan Fretz.Beeld Artur Krynicki

Voor de verdedigers van Sywert van Lienden is zelfverrijking de essentie van mens-zijn

PlusJohan Fretz

Dus, mijn terughoudendheid kan overboord. Hulde voor de Volkskrant en Follow the Money. 9 miljoen! Sywert van Lienden deed zich ten onrechte voor als een barmhartige samaritaan en met dat liefdadigheidsaura zette hij vervolgens zijn connecties in politiek en media in, om een megaorder binnen te slepen.

9 miljoen, net iets meer dan ‘om niet’. Ongehoord en schaamteloos. Toch zijn er mensen die het goedpraten. Die kun je indelen in twee groepen. De zogenaamde dwarsdenkers, wier enige doel het is om altijd precies het tegenovergestelde te vinden van de heersende opinie. Slechts gedreven door gedistantieerde, ironische onthechtheid, nooit eens door een intrinsieke overtuiging. Een overtuiging of principe vraagt tenslotte van je dat je iets op het spel zet. Dat vergt moed. Voor de meeste dwarsdenkers is dat te veel gevraagd.

De andere groep bestaat uit mensen die zeggen dat Sywert nu eenmaal een slimme ondernemer is, die wettelijk niets verkeerds heeft gedaan. Zij verwijten de criticasters jaloezie. Opvallend vaak zijn dit dezelfde mensen die wél onverbiddelijk zijn wanneer een vrouw in de bijstand een tas met boodschappen ontvangt van een familielid. Dezelfde mensen die van mening zijn dat etnisch profileren nu eenmaal statistische logica is. Hun beschermdrift jegens Sywert komt uit niets anders voort dan cognitieve dissonantie op basis van identificatie: Sywert is een van hen en dus oké. Ik hoef vast niet uit te leggen dat wanneer het om Akwasi of Sylvana Simons was gegaan niemand had gesproken over moedig ondernemerschap. Een veelgehoorde spreuk in zulke proleterige kringen is: “Als hij het niet doet, dan doet een ander het wel.” De holle levensopvatting dat zelfverrijking nu eenmaal de essentie vormt van mens-zijn. Niet zozeer het immorele, als wel het amorele wordt hier gretig omarmd: de moraal als waarde wordt ontkend of weggewuifd als niet ter zake doende.

Amoreel gedrag past goed bij Nederland. De VVD heeft ons ervan overtuigd dat wij geen samenleving zijn, maar een bv. Dat alleen wat meetbaar is van waarde kan zijn. Alles wat niet rendabel is, werd de afgelopen tien jaar kapotbezuinigd, van kunst en cultuur, tot de geestelijke gezondheidszorg, tot het (hoger) onderwijs. “Het enige wat Chinezen kennen, is geld,” zei Sywert vorig jaar mei nog in NRC. Maar hij bedoelde zichzelf. Of Nederlanders in het algemeen. Geld is de enige taal die wij nog spreken. Dat een van de bedrijfjes die Sywert oprichtte om zijn miljoenen onder te brengen de naam droeg van een VOC-schip maakt het helemaal af: roven toen, roven nu.

Toen het vluchtelingenkamp Moria, waar kinderen in lekkende tenten door ratten werden gebeten, in de fik stond, schreef Sywert dat de brand was aangestoken.‘Deze groep probeert dit soort politieke oproepen te forceren met geweld. Hier moet je nimmer aan (willen) toegeven,’ twitterde hij. In empathie blonk hij nooit uit. De dreiging voor onze veiligheid en welvaart kwam volgens Sywert altijd van de ander. Inmiddels kunnen we veilig concluderen dat onze samenleving beter 100 kinderen uit Moria had kunnen opnemen, dan 1 Sywert van Lienden hier te houden. Misschien kunnen we ze ruilen.

Johan Fretz is schrijver en theatermaker. Hij schrijft op woensdag en zaterdag een column voor Het Parool.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden