Opinie

'Voer luieren na de lunch in tegen puberjetlag op scholen'

Veel jongeren zitten met het gevoel van een jetlag in de schoolbanken. Speel met het rooster in op hun veranderende en verstoorde slaapritme, bepleit Pascal Cuijpers.

Een powernap geeft een productiviteitsboost, meer concentratie en meer creativiteitBeeld Hedy Tjin

Iedereen weet dat een goede nachtrust van essentieel belang is voor het functioneren overdag. Uit het onderzoek 'Jij en je gezondheid', dat de GGD elk jaar uitvoert, kwam onlangs naar voren dat een derde van de Amsterdamse 15- en 16-jarige scholieren kampt met een slaaptekort en een vijfde van de 13- en 14-jarigen. Opmerkelijk was dat het hierbij vooral ging om meisjes en dat dit niet slechts een Amsterdams probleem betreft.

Veel kinderen zeggen dat ze meestal pas na middernacht proberen in slaap te vallen, wat uiteindelijk nog niet zo makkelijk blijkt te zijn in de praktijk. Vaak duurt inslapen lang door overmatig gepieker of een druk gevoel in het hoofd.

Schermarbeid
Externe factoren spelen ook een rol. Zoals bijvoorbeeld het urenlange gebruik van de smartphone, waarbij het app­verkeer ook in de avond en 's nachts non-stop doorgaat, net als series kijken via Netflix.

Deze 'schermarbeid' heeft naast een verslavende werking ook nadelige gevolgen voor de aanmaak van melatonine, een stofje dat het lichaam produceert als het donker wordt en dat helpt bij de regulering van het slaap-waakritme.

Daarnaast wordt deze stof in de puberteit en de adolescentie door veranderingen in het lichaam steeds later afgescheiden, waardoor het slaapritme van jongeren verschuift. Het gevolg is dat ze elke ochtend in meer of mindere mate kampen met een soort jetlag.

Natuurlijke slaapstofjes
Naast deze natuurlijke slaapstofjes in het lijf is ook het gepersonaliseerd consumeren een boosdoener. Technologie op zich valt niet te verwijten dat leerlingen minder presteren op school, maar de permanente prikkeling met informatie en amusement draagt zeker bij aan verminderde concentratie, vermoeidheid en een verstoord slaapritme.

Dat we continu en overal met elkaar in contact (kunnen) staan, werkt bijkomende problemen in de hand die het welbevinden van jeugdigen kunnen aantasten. Denk aan online schelden, buitensluiten en een verkeerde interpretatie van bepaalde teksten en/of emoticons die kunnen verschijnen op het beeldscherm.

Dit kan kinderen kwetsbaar en onzeker maken. Tevens is de drang om niets te missen erg aanwezig. De term FOMO (fear of missing out) heeft dit probleem zelfs een officieuze naam gegeven.

Oneerlijke competitie
Ook het eindeloos 'on demand' kunnen kijken van series en films, onuitputtelijk muziek downloaden of 24/7 kunnen gamen speelt mee. Het is een oneerlijke competitie in de vorm van vraag en aanbod, waarbij de jeugdige consument helaas vaak het onderspit zal delven ten opzichte van het aanbod.

Pascal Cuijpers, docent in het voortgezet onderwijs en publicistBeeld -

Er zijn experimenten op scholen met het verleggen van de aanvangstijden, zoals bedrijven dat ook wel doen. Wereldwijd spelen grote ondernemingen als Google, Uber en Ben & Jerry's in op het zoeken naar balans tussen rust en arbeid.

Het kan ook in Nederland, laat chemiebedrijf ­Sabic in Bergen op Zoom zien. Zogenaamde dutjesruimtes moeten hier zorgen voor betere productiviteit onder het personeel. De rustplekken mogen maximaal een half uur worden gebruikt voor een powernapje, waarna een wekker afgaat en men weer als herboren aan de arbeid mag.

Werkethos
Het dutje geeft een productiviteitsboost, meer concentratie, minder stress en meer creativiteit. Met deze kennis zou het toch een prachtig experiment zijn wanneer scholen dit soort faciliteiten aan hun leerlingen durven te bieden.

Een pilot 'luieren na de lunch' is hierbij dan bijvoorbeeld een voorstel voor scholen die zich geroepen voelen om tegemoet te komen aan de veranderende slaapbehoefte van de puber en adolescent en het werkethos van het personeel.

Een half uur luieren inlassen moet roostertechnisch mogelijk zijn. Want tegen de gepersonaliseerde online wereld kunnen we niet meer opboksen. Het bieden van kansen in de vorm van een rustmoment ten behoeve van de concentratie moet haalbaar zijn. Mits de telefoons en tablets eveneens voor een half uurtje in de slaapstand staan.

Lees ook: Groot deel Amsterdamse pubers heeft slaapproblemen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden