Opinie

'Voer een menselijk-geworsteldag in'

Het is vandaag Aswoensdag. Volgens Tim Vreugdenhil zegt deze dag veel Amsterdammers niets. Hij pleit ervoor om vandaag alle pretentie te laten varen.

Aswoensdag, het begin van de vastentijd. Het askruisje herinnert je bij leven aan wat er na je dood van je overblijft. Beeld getty

Vergeet niet dat je stof en as bent. Een handjevol Amsterdammers bezoekt vandaag een kerk om deze bijna drieduizend jaar oude woorden te horen. Er hoort ook een gebaar bij. Met houts-kool tekent de voorganger een kruisje op ieders voorhoofd. Wie katholiek is opgevoed kan zich er nog iets van herinneren. Die tijd komt niet meer terug. Ik pleit voor iets nieuws: een dag om met woorden en gebaren pretenties af te leggen. Een dag van anders doen.

Eén dag in het jaar.
Stof en as? Midden in het hedendaagse Amsterdam lijkt dat zoiets als vloeken in de kerk. Zeker zijn die woorden confronterend. Dit is een ritueel voor mensen met lef. Het herinnert je bij leven aan wat er na je dood van je overblijft. Iets wat je eigenlijk niet wilt weten. In veel morele en spirituele bronnen die aan de westerse cultuur ten grondslag liggen, is zelf­relativering een belangrijk element. De mens is als gras. Of in een variatie op de Popla-reclame uit de jaren tachtig: koning, keizer, admiraal, tot stof vergaan ze allemaal.

Vergeet niet dat je stof en as bent. Behalve confronterend is deze zin ook inspirerend. Juist voor Amsterdammers, van welke kleur of levensovertuiging ook.

Onweerstaanbaar aantrekkelijk
Iedereen in onze stad wil immers graag méér zijn dan stof en as. Fashion en wellness zijn belangrijke elementen van ons bestaan. In tal van situaties doen we ons net wat mooier, heiliger of onsterfelijker voor.

Wat nu als iedereen in onze stad één dag niets zou pretenderen? Dan zou er ruimte komen om elkaar te zien zoals we zijn. Vlees en bloed. Stof en as. Aswoensdag vier je zowel in de kerk als daarbuiten in een kring: we zijn allemaal hetzelfde.

Waarom zouden we? Omdat een plaats zonder pretenties onweerstaanbaar aantrekkelijk kan zijn. Ik denk aan de middag die ik onlangs doorbracht te midden van een groep meervoudig beperkte kinderen en hun ouders. Er was herkenning, vrede en plezier. Of neem de Oscarwinnende film Roma, opgebouwd rond thema's als tweedeling tussen arm en rijk en diepe scheuren door families. 'Herkenbaar menselijk geworstel', vond een recensent. En inderdaad: een film met alleen maar pretentieus gedoe boeit nauwelijks. Verhalen en rituelen die iets zichtbaar maken van menselijk geworstel, ze zijn voor onze stad van levensbelang.

Menselijk-geworsteldag
Laten we daar ieder jaar een dag aan wijden die we dan menselijk-geworsteldag noemen. Eén dag waarop we, hoe we ook in het leven staan, openlijk tegen elkaar zeggen dat we allemaal van stof en as zijn. Dat leven per definitie vuile handen en vieze voeten oplevert. Een dag om samen opnieuw beginnen. Ruzies te beëindigen. Eerlijk te zijn. Contact te maken.

Beeld .

Tim Vreugdenhil
Stadspredikant van ­Amsterdam sinds 1 maart.

Aswoensdag in zijn christelijke vorm eindigt hoopvol, namelijk met absolutie.

Het woord en het gebaar hebben helende kracht. In een in Duitstalige landen veel besproken documentaire gaat kardinaal Christoph Schönborn, de aartsbisschop van Wenen, in gesprek met Doris Wagner. Zij is een voormalige non die hem vertelt hoe zij door een priester werd verkracht en wat dit deed met haar geloof, in mensen en in God. Er is niemand bij behalve de camera.

Na een lang en indringend gesprek zegt ze: "Ik droom, zelfs als toeschouwer (naar de kerk ging ze al lang niet meer) van een kerk die alle pretenties laat varen. Dat zou het beste zijn dat de kerk kan doen. Maar of dat ooit gebeuren zal..." Het laatste woord is aan de kardinaal. "Ja, ik hoop het," zegt hij.

Daarna volgt er nog iets. Een heel diepe zucht die uit zijn tenen lijkt te komen. Het zou me niet verbazen als deze zucht meer impact heeft dan de beste preek die hij ooit heeft gehouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden