Opinie

'Vier 5 mei, de verjaardag van ons ideaal'

Een groep Amsterdammers die organisator, spreker of vrijwilliger zijn op 4 of 5 mei, doet een gezamenlijke oproep om te leren van de oorlogsherinnering.

Albert Einstein verliet nazi-Duitsland in 1933 en week uit naar de Verenigde Staten Beeld Princeton University

Toen de val van nazi-Duitsland nabij kwam, schreef Einstein op 9 maart 1945 een brief aan een vriend aan de westkust van de VS, met wie hij zijn vrees en mistroostigheid in de eerste jaren van de oorlog had gedeeld:

'En dus, na al die jaren, gaan we nu uiteindelijk de ineenstorting van het verschrikkelijke kwaad aanschouwen. Wellicht zullen al die vreselijke gebeurtenissen op de lange termijn toch nog leiden tot iets goeds: het zou al met al niet geheel onlogisch zijn om een standbeeld van die verachtelijke Hitler te plaatsen in de vestibule van het toekomstige paleis van een wereldregering, aangezien hij, ironisch gezien, enorm heeft geholpen om zoveel mensen te overtuigen van de noodzaak van een supranationale organisatie.'

Einstein geeft in zijn woorden een voorzet voor de wederopbouw en een nieuwe bloei na de oorlog. Verlies als startpunt van iets nieuws en iets goeds. Kan dat?

Op 4 mei herdenken we de gevolgen van radicale uitsluiting. We herdenken hoe meer dan 100 duizend Joodse Nederlanders en een onbekend aantal verzetsmensen en Roma en Sinti werden vermoord, hoe homoseksuelen, gehandicapten en anderen uit onze stad werden gemarginaliseerd, hoe ons land, inclusief de overzeese koloniën, werd geteisterd door onderdrukking en fragmentatie en hoe de oorlog overal ter wereld dood en ellende bracht. Opnieuw zeggen we: 'Dat Nooit Weer!'

In de eerste plaats mens
Op 5 mei herdenken en vieren we het ideaal om dat nooit weer te laten gebeuren. We vieren het ideaal dat na de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog voorop kwam te staan: dat we allemaal in de eerste plaats mens zijn; en in de tweede plaats Nederlander, Amerikaan, Duitser, Jood of moslim.

We zijn elkaar vervolgens, in bijvoorbeeld de Verenigde Naties, Europese Unie, Navo en met de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, zo dicht genaderd dat we elkaar nooit meer los kunnen laten.

5 mei is de verjaardag van een ideaal. Het ­ideaal dat we vieren is een verbonden, open en vrije samenleving.

De herinnering aan de Tweede Wereldoorlog verbindt jong en oud, gelovigen en ongelovigen, nieuwe en oude Nederlanders, arm en rijk, van grootse stad tot klein dorp. Het in verbinding staan - door gesprek, door ontmoeting, gesteund door wet en recht - is de enige garantie op 'Dat Nooit Weer'. Door die verbinding worden we bondgenoten in elkaars vrijheid.

De Four Freedoms die president Franklin Roosevelt in 1941 formuleerde, zouden voor iedereen ter wereld moeten gelden, en geven houvast bij het denken en zoeken naar de vormgeving van het ideaal van de vrije samenleving.

Vrij vertaald zijn deze: vrij van angst en onderdrukking, vrij van armoede, vrijheid van meningsuiting en vrijheid van godsdienst.

Verhalen delen
Deze vrijheden leiden tot een samenleving die mensen insluit, groepen verbindt, een samenleving die het beste uit iedereen naar boven haalt. Het zijn idealen die nog niet geheel vervuld zijn en misschien ook nooit vervuld worden, maar we moeten er wel naar blijven streven en aan blijven werken.

Dat is wat we doen op 4 en 5 mei: we komen bij elkaar om verhalen te delen en ons met elkaar te verbinden.

Ga naar een herdenking, luister naar de verhalen van ouderen en vertel de verhalen door, bezoek Theater Na de Dam, Open Joods Huis, Huis van Verzet, ga naar een Vrijheidscollege en Bevrijdingsfestival, schuif aan bij een Vrijheidsmaaltijd, hef het glas met een vriend of onbekende.

De ondertekenaars van deze oproep:

Ahmed El Mesri
Ahmed Larouz
Andrée van Es
Annabel de Ruijter
Benno Leeser
Bianca Stigter
Bo Tarenskeen
Boris Klatser
Brahim Fattah
Camiel van Zilfhout
Carlijn Limburg
Clayde Menso
Cokky van Dongen Collectief
Sir Duke
Daan van Dijsseldonk
Elke Schouten
Esther Gaarlandt
Esther Schouten
Eva van Manen
Floortje Schouten
Frederique Donkers
Hanna Luden
Hanna Timmers
Hiske Dijkstra
Ianthe Mosselman
Ida van der Lee
Ilon Lodewijks
Inger Stam
Irene Frijters
Isa van Dam
Ivette Forster
Jacques Koeweiden
Jaïr Stranders
Jan Rothuizen
Jan Siegenbeek van Heukelom
Janneke Roos
Jasmijn Vervloet
Jasmin Wijker
Jelle Zijlstra
Jennifer Hopelezz
Job Cohen
Joël Friso
Joost Janmaat
Joost Koedijk
Joris Bijdendijk
Judith Sleddens
Juliska Retra
Katy Streek
Kees Blijleven
Kimberley Willems
Kim Tawjoeram
Leon Ramakers
Lindertje Mans
Lizzy Hennequin
Loulou Sjerps
Lucas de Man
Lucien Spee de Castillo
Ruiz Mark Walraven
Martijn de Rijk
Minka Bos
Mirjam van Praag
Mirthe Frese
Mohammed Echarrouti
Myrna Versteeg
Natascha van Weezel
Nicolaas Veul
Nikki Boot
Nilay Ceber
Paul van Oosten
Per Meijer
Rikko Voorberg
Roelof van der Kooi
Ronnie Kroes
Roos Eijmers
Samuel Levie
Sara Giampaolo
Silas Neuman
Simon Heijmans
Sophie Lambo
Suzanne Klomp
Thijs Middeldorp
Thomas Schoots
Touria Meliani
Trudy Coenen
Urwin Vyent
Valerie Verkerke
Vyne de Ruyter

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden