Opinie

‘Verkleinen mondiale ongelijkheid is van levensbelang voor Nederland’

Crises en conflicten elders hebben hun weerslag op Nederland, schrijft Erwin van Veen. We moeten het belang inzien van ontwikkelingssamenwerking en diplomatie.

In Kabul was vorige week nog een aanslag op een kliniek van Artsen zonder Grenzen.Beeld EPA

De nasleep van de Covid-19-pandemie zal snel duidelijk maken dat de welvaart van Nederland afhangt van een bloeiende wereldeconomie. Volgens de Oeso zijn we een van de meest open economieën ter wereld. Het is dan ook zorgwekkend dat het Internationaal Monetair Fonds een zware mondiale recessie voorspelt, die de VS, China en de EU in 2020 en 2021 tegelijk zal treffen.

Covid-19 genereert niet alleen negatieve effecten van economische aard. Doordat ontwikkelings- en conflictlanden niet in staat zijn de pandemie effectief te bestrijden noch de financiële middelen voor herstel hebben, zal zij meer armoede, ongelijkheid en migratie in de hand werken, net als een afkalvende internationale rechtsorde, meer conflicten en meer terrorisme. Denk aan meer Afrikaanse vluchtelingen die via Libië een weg naar Italië zoeken – en daarna naar Nederland. Tenminste, als we verder niets doen.

Nederland is als open samenleving gebaat bij een relatief gelijkmatige mondiale welvaartsverdeling, functionerend volkenrecht en stabiliteit. Deze zaken stonden ook zonder Covid-19 al stevig onder druk. Migratie groeit als gevolg van aanhoudende crises en burgeroorlogen in landen als Syrië, Afghanistan en Irak. Israël lapt de internationale rechtsorde aan zijn laars op de Westelijke Jordaanoever terwijl Turkije en de Emiraten straffeloos het VN-wapen­embargo op Libië schenden. Terrorisme neemt hand over hand toe in de Sahel en IS is met een comeback bezig in Syrië en Irak.

‘Wuhanvirus’

Covid-19 zal deze trends versterken door de geopolitisering die het virus in de hand werkt. ‘Wuhanvirus’, ‘een Amerikaans plot’, ‘Russische desinformatie’… het is slechts een greep uit de vele verwijten en complottheorieën die het licht al hebben gezien. Het levert meer internationaal wantrouwen en minder samenwerking op. Slecht nieuws voor Nederland.

En wat doet Den Haag? Onze uitgaven aan ontwikkelingssamenwerking waren in 2019 proportioneel de laagste sinds 1973, stelt de internationale campagneorganisatie One. Ons corps diplomatique is ondanks licht herstel nog aan het bijkomen van meerdere bezuinigings­ronden. Onze politici maken in Brussel hun EU-collega’s het leven zuur, zij wier landen hard door Covid-19 zijn getroffen. Deze terugtocht binnen de dijken staat haaks op de afhankelijkheid van onze samenleving en onze ­welvaart van de rest van de wereld.

Minder ongelijkheid

Het was jaren politiek en vogue om ontwikkelingssamenwerking af te doen als belastinggeldverspilling en diplomatie als stoffig ­gezemel. Covid-19 maakt het mogelijk om dit perspectief om te buigen. Door ontwikkelingssamenwerking en diplomatie weer als noodzaak te zien in plaats van als luxe.

En dat biedt kansen. Door bijvoorbeeld een voortrekkersrol in de VN te nemen om de Sustainable Development Goals – meer nodig dan ooit – nieuw leven in te blazen. Of door innovatief werk te maken van conflictpreventie in de VN-commissie voor vredesopbouw. Of door met onze buren in de Sahel te werken aan de kwaliteit van bestuur en kans op werk in plaats van krampachtig te focussen op terrorisme en migratie.

Het doel: minder ongelijkheid wereldwijd, minder conflicten en een zo goed mogelijk functionerende rechtsorde. Allemaal publieke goederen die van levensbelang zijn voor Nederland. Dit vereist wel een internationale politieke visie die is gestoeld op heldere prioriteiten. Zoals meer ondersteuning voor de VN, een moediger inzet voor conflictpreventie en het consistent doortrekken van het concept van Den Haag als stad van recht en vrede. Dus geen belastingrotonde meer zijn en wapenverkopen aan dubieuze landen stopzetten. Ook is modernisering van onze diplomatie en ontwikkelingssamenwerking nodig door meer kennis­opbouw en specialisatie.

Tot slot de middelen. De Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) suggereerde 1 miljard euro extra voor acute Covid-19-noodhulp. Dat helpt, maar echt nodig is verdubbeling van het budget voor buitenlands beleid naar 8 tot 10 miljard euro per jaar. Op de schaal van de Europese Unie is het wisselgeld. Op mondiaal niveau is het een verschil tussen kruideniersboekhouden en een langetermijninvestering – al is het maar uit welbegrepen eigenbelang.

Erwin van Veen, senior conflictonderzoeker bij Instituut Clingendael.Beeld Studio Oostrum
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden