Opinie

'Veilig in de oppositiebanken - en wat dan?'

Waarom kan GroenLinks niet leren van de regeringsdeelname van de PvdA, schrijft John Jansen van Galen, en de sprong gewoon wagen.

Kathalijne Buitenweg en Jesse Klaver van GroenLinks na afloop van hun eerste gesprek met informateur Edith Schippers Beeld Bart Maat/ANP

'Jesse, doe het niet!" Als om strijd verdringen opiniemakers zich op de opiniepagina's om GroenLinksleider Jesse Klaver te waarschuwen dat hij dreigt zich in een afgrond te storten door zelfs maar te overwegen een coalitie aan te gaan met VVD, CDA en D'66.

Verontruste lezers voegen zich in hun koor. Doopsgezind predikant Jannie Nijwening in Trouw: "Doe het niet, Jesse!"

Afschrikwekkend voorbeeld
Steeds wordt daarbij het afschrikwekkende voorbeeld aangevoerd van de PvdA die in samenwerking met de VVD weinig van haar beleid wist te verwezenlijken, maar zich wel mede-verantwoordelijk maakte voor 'rechts beleid', waardoor zij snel aan geloofwaardigheid verloor en bij de volgende verkiezingen onlangs gedecimeerd werd.

En dan is GroenLinks nog veel kleiner en daardoor minder invloedrijk in een coalitie met drie grotere partijen. Dus: doe het niet, Jesse!

Het alternatief is dan dat GroenLinks in de ­oppositiebanken haar gelijk blijft halen om bij de verkiezingen over vier jaar opnieuw flink te winnen.

En dan? De partij zal in 2021 nog steeds niet de grootste zijn. Dus maar weer in de oppositie om in 2025 opnieuw te winnen? Het is een treurige redenering, waarin het lot van de partij belangrijker is dan het lot van het land. Een treurig wereldbeeld ook, waarin het bestaan draait om winnen.

Doorlaatbare dam
Voorbeelden zijn er om van te leren. Waarom zou GroenLinks niet iets kunnen opsteken van de PvdA die het beleid van Rutte c.s. omhelsde alsof het haar beleid was? Ze maakte haar kiezers niet duidelijk welke compromissen ze sloot en welke nederlagen ze leed en waarom ze die toch aanvaardde. En ze pochte nauwelijks op wat ze (tegen de VVD in) wel bereikte.

De enige keer dat GroenLinks, althans: een van haar erflaters, de Politieke Partij Radikalen, aan de regering deelnam was in het kabinet-Den Uyl. Aan de PPR en aan haar alleen danken we het dat de Oosterschelde niet volledig werd afgesloten; een doorlaatbare dam laat het getij toe. Niettemin werd de partij bij de verkiezingen van 1977 van de kaart geveegd. Met die dam had ze dan ook nooit reclame gemaakt.

John Jansen van Galen: schrijver en journalist Beeld Homeira Rastegar

Een leerzamer voorbeeld is Duitsland, waar de Groenen in 1998 ondanks licht verlies in zee gingen met de zes maal grotere SPD. Ze stelden zich één speerpunt: Atomaustritt en maakten dat waar toen de roodgroene coalitie in 2002 besloot alle kerncentrales uiterlijk 2022 te sluiten.

Hard to get spelen
Hun leider Joszka Fischer stuurde inmiddels in Kosovo voor het eerst sinds 1945 Duitse soldaten de oorlog in, maar het werd de Groenen ­nauwelijks aangerekend: bij de volgende verkiezingen verspeelden ze slechts 0,6 procent. Ze konden er immers op wijzen hoe Duitsland er zonder hun regeringsdeelname uit had gezien: een land dat drijft op kernenergie.

Volgens Maurice de Hond is driekwart van de achterban van GroenLinks voor deelname aan een kabinet met VVD, CDA en D66. Maar een ­lezer in Trouw stelt daaraan de voorwaarde: '­alleen als VVD en CDA drie stappen in Klavers richting doen en hij er maar één in hun richting hoeft te doen'.

Dat zal niet gebeuren. Je kunt als kleinste partner door hard to get te spelen relatief grote invloed uitoefenen, maar slechts wanneer de anderen je strikt nodig hebben. GroenLinks kan worden ingeruild voor de ChristenUnie.

Veel slikken
Er staan Klaver dus twee wegen open. Hij kan triomfantelijk langs de kant blijven roepen dat van het gevoerde beleid niets deugt. Óf hij kan pogen van Nederland op voor zijn kiezers wezenlijke punten een iets beter land te maken, met name inzake klimaat: de kolencentrales ­subiet dicht, vliegtaks invoeren, fast forward met wind- en zonne-energie. Kan dat?

Veel ondernemers hebben belang bij milieu-investeringen en Marianne Minnesma van milieuorganisatie Urgenda noemt de VVD'ers Ed Nijpels en Pieter Winsemius de 'beste milieuministers', met als goede derde... Henk Kamp. Voor het overige moet hij veel slikken en een roerige achterban ervan overtuigen dat langs deze moeilijke weg meer bereikt wordt dan via de comfortabele weg van het eigen, zelfgenoegzame gelijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden