Opinie

‘Veel transmensen gaan helemaal niet op vakantie: te stressvol’

Reizen levert voor transpersonen veel stress op, stelt Nora Uitterlinden. Waar gay mensen soms terug in de kast moeten, is dit voor transmensen vaak niet mogelijk. 

Veel transpersonen reizen met een paspoort waarin hun oude geslacht staat. Beeld ANP XTRA

Ik bekijk oude vakantiefoto’s met mijn vader. Ze zitten in een vergeeld album, de lijm heeft zijn kracht verloren. Als we de pagina’s omslaan glijdt er regelmatig een foto tussenuit. Ik ben nieuwsgierig omdat mijn vader een tijd als vrouw heeft geleefd. Hij is er ook weer mee opgehouden, dus bij gebrek aan beter noem ik hem ‘hij’. Waarom hij geen vrouw meer is weet ik niet precies, hij praat er niet graag over. In de foto’s hoop ik iets van de vrouw die hij was terug te zien. Maar in het album zie ik haar nergens. “Waarom droeg je je vrouwenkleren niet? Je was toen toch vrouw?” Er klinkt teleurstelling in mijn stem. Ik had zo graag dat oude beeld weer eens op mijn netvlies gehad.

“Toen was ik op vakantie,” zegt hij met een verontschuldigende blik. Eerst dacht ik dat het gemakzucht was. Dat hij op vakantie geen vrouwenkleren droeg omdat het maar gedoe was. Maar inmiddels weet ik dat reizen als transpersoon niet eenvoudig is, en in veel gevallen zelfs levensgevaarlijk.

In Het Parool van 26 juli beschreef Jesse Beentjes hoe lhbt-stellen op vakantie soms weer terug in de kast moeten. Je krijgt geen tweepersoonsbed terwijl je daarom vraagt en elkaar insmeren met zonnebrand wordt niet gewaardeerd door andere badgasten. “Ik realiseer me dat het op de grote discriminatieschaal klein bier is,” schreef Beentjes. “Dat er leden van de lhbt-gemeenschap, ik noem een transvrouw van kleur, veel zwaardere misstanden ervaren. (…) En dat het een privilege is om überhaupt op vakantie te kúnnen.”

Niet altijd terug in de kast kunnen

Waar gay mensen op reis soms terug in de kast moeten, kunnen transmensen dat niet altijd. Want hoe verberg je die zware stem van de testosteron terwijl er nog een V in je paspoort staat? Veel transmensen gaan dus helemaal niet op vakantie.

Een van onze vrijwilligers, Sherry Jae Ebere, een transvrouw van kleur, kan erover meepraten. “Als ik het vliegtuig neem doe ik altijd van tevoren mijn pruik af. Ik zet een pet op en probeer er niet te vrouwelijk uit te zien. In mijn paspoort staat namelijk nog een M. De hele reis voel ik me niet mezelf, want mijn lange haar hoort bij mij. Maar het zou een vernedering zijn als ik mijn pruik moet afdoen waar iedereen bij is.”

Natuurlijk zijn er ook transmensen die ­minder problemen ondervinden als ze op reis gaan. Ze zien er passabel uit als man of vrouw en als hun paspoort hun nieuwe geslacht vermeldt is er in veel gevallen weinig aan de hand.

Maar een paspoort aanvragen met een andere geslachtsregistratie kost geld en tijd. Veel transpersonen reizen dus met een paspoort waarin hun oude geslacht staat. Ook zijn er non-binaire mensen bij wie de M of de V in het paspoort sowieso niet helemaal past. Je kunt dan in bizarre situaties terechtkomen waarin je moet bewijzen dat het echt jouw paspoort is. Een ­genderidentiteitskaart kan helpen (die kun je aanvragen bij Transgender Netwerk Nederland), maar de situatie blijft voor velen stressvol.

Fouilleren

Hetzelfde geldt voor de controles op een vliegveld. Gefouilleerd worden vindt bijna niemand leuk, maar voor een transpersoon is het extra invasief. Iedereen heeft het recht om door ­iemand gefouilleerd te worden van hetzelfde geslacht. Als trans persoon kan het zijn dat je daar zelf om moet vragen, omdat de fouilleerders je anders zien of niet weten wat ze met je aan moeten.

Vervolgens kunnen ze borst- of penisprotheses tegenkomen en daar vragen over stellen. Of ze voelen tussen je benen iets anders dan ze verwachten, als je geen geslachtsveranderende operatie hebt gehad. Andere mensen worden ook betast, maar transpersonen kunnen onder een vergrootglas komen te liggen, terwijl ze zich over hun lichaam misschien juist onzeker voelen.

Als je al op reis gaat, dan moet je (net als gay mensen) wel opletten hoe er in het land van ­bestemming met transmensen wordt omgegaan. Sherry Jae Ebere zegt hierover: “Een reis naar Brazilië was altijd een grote droom van mij. Die cultuur wil ik zo graag eens meemaken, de muziek en de mensen. Maar dat is uitgesloten. In Brazilië zijn vorig jaar 167 transgender personen vermoord. Vooral transvrouwen. Dichter bij huis zou ik dolgraag naar Italië willen. Over Zuid-Italië heb ik romantische fantasiën. Bij de zee zitten, wijn drinken, pasta eten. Maar ook in Italië werden vorig jaar nog drie transvrouwen vermoord.”

Scandinavië

Als het gaat om de acceptatie van transmensen kan Sherry Jae het beste naar Scandinavië. “Maar daar heb ik dan weer niet zo veel mee. Ach, Zandvoort en Bloemendaal zijn ook best leuk. Daar ga ik dan wel het liefst met een groepje naartoe, want in mijn eentje krijg ik rare opmerkingen.”

Wachten totdat de wereld transvriendelijk is kan lang duren. Daarom hopen we dat zo veel mogelijk organisaties en bedrijven mee willen denken over hoe ze reizen voor transpersonen veiliger kunnen maken. Zoals Beentjes schreef, kunnen reisorganisaties en hotels zich laten inlichten over lhbt-reiservaringen. Ons netwerk én heel veel transmensen die eindelijk hun droomreis willen maken staan ze graag te woord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden