Derk Sauer. Beeld Artur Krynicki
Derk Sauer.Beeld Artur Krynicki

Vanuit Amerikaans perspectief wordt Poetin nu schaakmat gezet

PlusDerk Sauer

Derk Sauer

Dit is dan de week van de waarheid. Als we de Amerikaanse inlichtingendiensten mogen geloven, gaat de Russische invasie in Oekraïne binnenkort van start. Om nog preciezer te zijn: Poetin heeft zijn generaals opdracht gegeven om woensdag de aanval te openen, meldden Amerikaanse media, die bronnen binnen de CIA en het ministerie van Buitenlandse Zaken citeren.

Het zou een geweldige coup zijn voor de CIA als ze echt tot in de allerhoogste regionen van de Russische macht meeluisteren.

Maar enige scepsis is op z’n plaats. Een echt fijne trackrecord hebben de Amerikanen niet. Zie het debacle rond de ‘massavernietigingswapens’ van Saddam Hoessein, of recent nog de razendsnelle opmars van de Taliban in Afghanistan – tot grote verrassing van de CIA.

De satellietbeelden liegen natuurlijk niet, en die laten wel degelijk een permanente opbouw van Russische troepen en materieel zien aan de grens met Oekraïne en nu ook Belarus. Maar de Russen blijven beweren dat het hier militaire oefeningen zonder offensieve bedoelingen betreft en noemen de Amerikaanse voorspellingen ‘hysterisch’.

Feit is dat het land waar het allemaal om draait met zeer gemengde gevoelens naar de Amerikaanse verklaringen kijkt. Nog dit weekend zei president Zelenski: “Als ze (de Amerikanen) honderd procent zekerheid over een invasie hebben, deel dat dan met ons. Tot op heden hebben we dit bewijs niet gezien.”

De Europese Navo-partners zijn blijkbaar wel onder de indruk van de ‘intelligence’ die de VS heeft aangedragen. Ambassades hebben hun niet-essentiële staf teruggetrokken, burgers wordt dringend aangeraden om Oekraïne te verlaten, de organisatie die schendingen van het staakt-het-vuren in de Donbas registreert (de OVSE) trekt waarnemers terug, de KLM vliegt niet meer op Kiev en zowel de Britse als Amerikaanse militaire adviseurs gaan zo snel mogelijk naar huis.

Wat moeten ze daar in Kiev wel niet van denken? Al weken lopen westerse leiders de deur plat en verklaren ze plechtig schouder aan schouder te staan met de Oekraïners. Maar juist nu de spanning oploopt weten ze niet hoe snel ze de uitgang moeten vinden.

‘Het lijkt wel alsof wij en niet de Russen gesanctioneerd worden,’ schreef de Oekraïense journalist Kristina Berdynskykh. Bellingcatonderzoeker Christo Grozev – bekend van onthullingen over de Buk-raket die vlucht MH17 neerhaalde en over de vergiftiging van Navalny – zet ook vraagtekens bij de Amerikaanse inlichtingen. ‘De VS en de Navo beschikken over gedetailleerde Russische aanvalsplannen voor de komende tien dagen. Dat zou de betrokkenheid van honderden Russische officieren betekenen.’

Om zoiets te bereiken moeten de Russen een heel nieuw planningssysteem hebben ontwikkeld binnen een kleine waterdichte bubbel. En juist die zouden de Amerikanen geïnfiltreerd hebben? Zelfs oppositieleider Navalny twitterde vanuit de gevangenis: ‘De manier waarop Poetin de Amerikanen keer op keer bij de strot grijpt is adembenemend: dreigen, escaleren, onderhandelen, terugtrekken; dreigen, escaleren, onderhandelen, terugtrekken.’

Dreigen is een businessmodel voor Poetin. Het stuwt de gasprijs omhoog en brengt vele extra miljarden in de Russische staatskas. Oorlog daarentegen is een dure onderneming met een ongewisse uitslag.

De – wat mij betreft – beste Russische journalist Leonid Bershidsky schreef dit weekend: ‘Waar het Oekraïne aangaat, is Poetin niet rationeel. Maar toch: een grootschalige invasie dient geen enkel rationeel doel, maakt alles erger en zou geheel tegen Poetins karakter ingaan. Annexatie van de Donbas – het is zeker een mogelijkheid. Misschien zit ik er helemaal naast, maar ik denk van niet.’

Tekst loopt door onder de tweet

Volgens The New York Times geven de Amerikanen de Russen een koekje van eigen deeg. De hybride oorlogsvoering van nu draait allang niet meer alleen om kogels. Informatie, desinformatie, propaganda en hacking is tot nu toe vooral het terrein van de Russen. Maar de VS voert nu een eigen hybride oorlog door Russische (al dan niet vermeende) plannen te onthullen – en zo de tegenstander op het verkeerde been te zetten. Ouderwetse diplomatie lijkt iets van vroeger.

De Russische minister Lavrov merkte zuurtjes op dat de Amerikanen zich in een win-winsituatie hebben gemanoeuvreerd. Als de Russen komende maand niet oprukken (dat is het militaire venster voordat de dooi invalt, waarna het voor zware voertuigen moeilijker wordt om door de blubber te rijden), kunnen ze claimen dat hun assertieve aanpak heeft gewerkt.

Wordt het toch oorlog, dan zal het bloed alleen op Oekraïens grondgebied vloeien en kijken de Amerikanen van een afstand toe. De sancties die dan volgen werken vooral in het voordeel van de VS. Hier is nog weinig aandacht voor, maar in de Amerikaanse sanctieplannen wordt Europa van het Russisch gas afgesloten en kunnen Amerikaanse lng-leveranciers (vloeibaar gas) dat gat opvullen.

Vanuit Amerikaans perspectief wordt Poetin nu schaakmat gezet. Dat mag Biden (die net als Poetin met slechte peilingen kampt) politieke winst opleveren, voor Europa schuilt hier juist het gevaar: Poetin die om zijn gezicht te redden geen andere uitweg ziet dan oorlog.

In The New York Times vertelde de 73-jarige Finse president Sauli Niinosti, die al decennialang contacten met Poetin onderhoudt, dat hij tijdens zijn laatste gesprek afgelopen maand een duidelijke verandering van toon bij Poetin bemerkte. ‘Zijn gemoedstoestand was anders, hij klonk besluitvaardig. Ik ben niet optimistisch.’ Een waarschuwing om serieus te nemen, want de Finnen kennen Rusland als geen ander.

En zo wordt het de komende week toch nog spannend.

Derk Sauer is uitgever van The Moscow Times en columnist bij Het Parool. Hij is ook ­oprichter van de Russische krant Vedomosti en oud-uitgever van RBK Gazeta.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden