Max Pam en Paul Brill.Beeld Artur Krynicki

Van Nieuwkerk hield praktisch iedereen te vriend

PlusMax Pam en Paul Brill

Eén kwestie, twee visies: de Amsterdamse blik en een mondiale kijk op de actualiteit. Deze week: het einde van DWDD.

Veruit de beste

Vrijdag kwam na vijftien jaar een einde aan De Wereld Draait Door, een van de succesvolste programma’s uit de geschiedenis van de Nederlandse televisie. Dat succes is vooral te danken aan presentator Matthijs van Nieuwkerk, die zijn succes weer te danken heeft aan zijn ­vindingrijke redactie.

Vanzelf ging het niet, want het heeft enige tijd geduurd voordat Van Nieuwkerk zijn draai had gevonden. We moeten niet vergeten dat Van Nieuwkerk aanvankelijk het programma alternerend presenteerde met Francisco van Jole. Toen ik te gast was in een van de eerste afleveringen, vroeg Van Nieuwkerk wat ik daarvan vond. Ik antwoordde dat hij zich niet moest generen de macht te grijpen, want hij was veruit de beste. Inmiddels is Van Jole vergeten, zoals die ene astronaut van Apollo 11 die nooit een voet op de maan heeft gezet.

Een paar dingen heeft Van Nieuwkerk goed gezien. In den beginne was DWDD een journalistiek programma met grappige onderbrekingen, maar op den duur heeft Van Nieuwkerk het amusementsdeel uitgebreid, zodat hij kon rekenen op een groot publiek. Daarom zaten de laatste jaren ook Gordon, Patty Brard en Linda de Mol bij hem aan tafel. De commerciële bazen Joop van den Ende en John de Mol mochten zelfs ge­regeld aanschuiven om hun eigen lof te bezingen.

Van Nieuwkerk is er wonderwel in geslaagd praktisch iedereen te vriend te houden – van de arbeiders tot de hoger opgeleiden, van links tot rechts en van jong tot oud. Zelfs de roddelbladen hebben hem er niet onder gekregen. Het bespelen van emoties – een van de pijlers van televisie – behoort tot het uitgebreide instrumentarium van Van Nieuwkerk, maar desondanks loopt in de mediawereld geen ander rond van wiens privéleven wij zo weinig weten. Het is een prestatie om zo’n programma vijftien jaar te presenteren zonder noemenswaardige rellen en schandalen.

Van Nieuwkerk is ook altijd keurig links geweest, dat wil zeggen ietsje links van het midden, zodat hij voor iedereen acceptabel bleef. NRC Handelsblad constateerde, nauwelijks ­verrassend, dat zijn politieke gasten vooral PvdA’ers waren. DWDD wist ook een jonger publiek aan zich te binden met de optredens van allerlei bandjes, al zag je dat het aankondigen Van Nieuwkerk steeds moeilijker afging. Evenmin verrassend, als je zelf 59 bent.

DWDD houdt op, eenvoudig omdat niemand Van Nieuwkerk kan vervangen. Dat klinkt ­ongelooflijk, maar zo is het. De kijkcijfers zijn intussen hoger dan ooit, dus Van Nieuwkerk neemt op zijn hoogtepunt afscheid. Zijn vrienden, die hij in het programma altijd goed heeft bedeeld, zullen misschien nog meer treuren dan zijn kijkers.

Max Pam

Precies de juiste toon

Vijftien jaar lang een dagelijks praatprogramma op de televisie presenteren is natuurlijk een prestatie van formaat, maar die verbleekt toch bij de dertig jaar die Johnny Carson volmaakte als gastheer van de Tonight Show in de Verenigde Staten. Van 1962 tot 1992 presenteerde hij elke werkdag het veelbekeken avondprogramma van omroep NBC (voluit: The Tonight Show Starring Johnny Carson), eerst vanuit New York, later vanuit Burbank in Californië. Totaal aantal ­uitzendingen: 4531. De eerste twintig jaar ­duurden ze anderhalf uur, daarna een uur.

Carson ontpopte zich als ideale metgezel op de late avond, maar toen hij in 1962 begon, was dat absoluut geen zekerheid. Het programma bestond op dat moment acht jaar en mocht zich nog niet verheugen in onwankelbare kijkers­trouw. Bij hun speurtocht naar een nieuwe presentator klopten de NBC-bazen eerst bij wel­bekende coryfeeën aan, onder wie Groucho Marx. Ze bedankten allemaal voor de eer. Nieuwkomer Carson, die de aandacht op zich had gevestigd met een spelprogramma bij ­concurrent ABC, greep de kans wel aan.

Hij bleek een gouden greep. Met zijn lichtvoetige ironie sloeg hij precies de goede toon aan op de late avond. Hij bereidde zich terdege voor, maar bleef altijd ontspannen. Cineast Billy Wilder zei over hem: “Zelfs zijn gerepeteerde monologen wekken de indruk dat ze ter plekke worden geïmproviseerd. Hij is het prototype van middenklasse-elegantie. Hij spreekt de gewone man aan zonder de intellectuelen te mishagen.”

Natuurlijk is er een behoorlijk verschil tussen Amerikaanse en Nederlandse praatprogramma’s in de late(re) avond. In de Tonight Show, tegenwoordig gepresenteerd door Jimmy Fallon, en ook in The Late Show with Stephen Colbert (CBS) zit meer verstrooiing en het zwaartepunt is de openingsmonoloog, waarvoor de presentator kan leunen op een eersteklas schrijversteam.

Ter afsluiting van de avond vind ik deze formule eigenlijk aantrekkelijker dan die van de vaak looiige en met gasten overladen Nederlandse tegenvoeters Jinek en Op1.

Overigens is Carson geen recordhouder in de categorie praatprogramma’s. Dat is Larry King, die tussen 1985 en 2010 voor CNN 6120 keer zijn programma Larry King Live presenteerde. Hij trok echter nooit zoveel kijkers als Carson en na zijn vertrek bij CNN leed hij nogal wat reputatieschade door een deal te sluiten met de Russische propagandazender RT America.

Ook succesrijke talkshowpresentatoren als Jay ‘The Chin’ Leno en David Letterman hebben nooit dezelfde status van tv-icoon bereikt als Carson. Een icoon met een extra aureool dankzij de filmklassieker The Shining, waarin Jack Nicholson met zijn gemeenste grijns uitroept: “Here is Johnny!”

Paul Brill

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden