Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Van het nieuwe normaal naar het ‘nieuwe beleefd’

PlusTheodor Holman

Je zou het misschien niet zeggen, maar ik heb een keurige opvoeding gehad. “Als Indische jongen moet je dubbel beleefd zijn,” zei mijn vader.

Uiteraard heb ik me daar tegen verzet, want ik was geen Indische jongen, maar een broer van Bob Dylan. Desondanks is veel van mijn gedrag ‘automatisch beleefd’. Als ik me voorstel, steek ik een hand uit, ik zeg u tegen iemand die ouder is, ik sta op voor een vrouw – het gaat allemaal vanzelf.

Beleefdheid heeft een reden: je stoort de ander niet. Als je je aan de rituelen houdt, kan de ander zich op zijn gemak voelen. Die rituelen voelen zich prettig in je onbewuste. Beleefdheid is een vorm van zelfbeheersing. Je wilt wel iemand voor z’n bek slaan, maar je zegt: Hoe gaat het met u?

Gisteren was ik in Albert Heijn. Mijn mondkapje zat keurig achter mijn oren gesnoerd. Ik keek om me heen en merkte dat een meerderheid geen mondkapje droeg.

Opeens voelde ik me rood van schaamte worden. Het was alsof mijn gedrag onbeleefd was. Dat kwam door de manier waarop men naar mij keek.

Dat is uiteraard interpretatie, maar ik had oprecht het idee dat ik door het verbergen van het grootste gedeelte van mijn gezicht de ander in verlegenheid bracht. Ik was irritant. Ik begreep het.

Wanneer ik vroeger iemand uit een ver buitenland een mondkapje zag dragen, dacht ik ook: Zeg, doe dat in je eigen land! Je merkt zoiets niet bewust op, maar intuïtief vond je het ergerlijk. Zo werd ik in Albert Heijn ook als irritant ervaren. De neiging om uit misplaatst aanpassingsvermogen mijn mondkapje af te doen, was groot.

Ik vermoed dat Rutte dat wel eens onderschat.

Je kunt wel duizend keer roepen: Houd afstand! Was je handen stuk! Draag een mondkapje en blijf thuis als je verkoudheidsverschijnselen hebt, maar juist die gebiedende wijs irriteert wanneer er bewuste onbeleefdheid van je wordt gevraagd. Geen uitgestoken hand aanpakken en schrikachtig terugtrekken, is zelfs onbeschoft. Iemand die je bewust naar achteren ziet lopen omdat jij geen afstand houdt, is irritant. Dan voelt iedereen zich ongemakkelijk.

Opa’s en oma’s vinden jongeren onbeleefd als ze zich niet aan de regels houden, maar ook wanneer hun kleinkinderen niet komen opdagen.

In plaats van meer maatregelen, zou het daarom verstandig zijn als Rutte met meer voorbeelden kwam hoe bestaande maatregelen ‘het nieuwe beleefd’ moeten worden.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden