Opinie

'Van Gogh Museum moet openheid geven over financiering adviestak'

Volgens Henk Jan Gortzak moet het Van Gogh Museum openheid geven over de financiering van zijn commerciële adviestak. Nu is niet te controleren of sprake is van oneerlijke concurrentie, schrijft hij in een opiniestuk.

Met welk geld het Van Gogh Museum de ­adviestak heeft opgezet is onduidelijk Beeld Floris Lok

'Minder afhankelijk worden van entreegelden,' daarmee kondigde het Van Gogh Museum in 2014 aan in de commerciële consultancy te gaan. Tevergeefs vroeg ik bij het Van Gogh inzicht in die plannen.

Ik schreef dat najaar in Het Parool dat het museum oneerlijke concurrentie bedreef en subsidiegeld ten onrechte besteedde. In het jaarverslag 2014 sprak het museum van 'een bescheiden commerciële pilot'.

De periode daarna zou besloten worden of het museum verder gaat met de adviesactiviteit of dat het bij een pilot blijft. Nergens wordt duidelijk welke subsidiegelden zijn geïnvesteerd en wat de opbrengsten zijn.

In 2015 blijft het stil. In april 2016 komt het Van Gogh naar buiten met de mededeling dat het verder gaat met deze activiteit. Vrijwel tegelijk verschijnt het advies van de Raad voor Cultuur over het beleidsplan van het Van Gogh Museum 2017-2021.

Over de commerciële activiteit wordt gemeld 'dat er een pilot is gestart vooral gericht op het buitenland en dat het eigen inkomstenpercentage van 405 procent in 2013 is gestegen naar 577 procent in 2015'.

Zwijgen
Dit advies is gebaseerd op het plan van het Van Gogh geschreven in opdracht van het ministerie van Cultuur. Ik bel en mail de persafdeling van het museum met de vraag of ik het plan met de financiële onderbouwing mag inzien. Net als in 2014 zwijgt het Van Gogh in alle talen.

Dan probeer ik het via adjunct-directeur ­Adriaan Dönszelmann. Hij nodigt mij uit voor een gesprek. Als ik eerst de stukken vraag, schrijft hij 'dat hij mij de plannen pas na de beslissing van de minister wil sturen'.

Ik sla de uitnodiging om die reden af en doe een beroep op de Wet Openbaarheid Bestuur (WOB) om het plan en de financiële onderbouwing te ontvangen.

In april geven Tweede Kamerleden Michiel van Veen van de VVD en Jacques Monasch van de PvdA hun mening over de subsidie aan het Rijksmuseum en het Van Gogh. Dat zij de, kennelijk vertrouwelijke, beleidsplannen kennen, is maar zeer de vraag.

Van Veen vindt dat het Rijksmuseum wel met de helft van het gevraagde bedrag ( 3,3 miljoen) toe kan en Monasch stelt het Van Gogh Museum als voorbeeld omdat het zo bescheiden 'maar' 1,37 miljoen vraagt. Daarmee lijkt de publieke discussie open.

Inzichtelijk
Helaas is dat niet zo. De Raad van Cultuur adviseert de minister op basis van de ingediende plannen voor de komende vier jaar.

Bij die plannen voor behoud, beheer, onderzoek, educatie en tentoonstellingen hoort ook een begroting met uitgaven en inkomsten. Pas als die openbaar en inzichtelijk zijn, kunnen wij als burger met de musea, de minister én politici in debat gaan.

Beeld Henk Jan Gortzak

Henk Jan Gortzak is voormalig hoofd van het Kindermuseum en voormalig ­directeur van het Tropenmuseum.

Dat is nu onmogelijk en zie: minister Jet Bussemaker van Cultuur stelt al dat het Rijks de gevraagde subsidie gewoon krijgt. Deze week kreeg ik de mededeling van het ministerie dat mijn WOB-aanvraag is afgewezen. 'Openbaarmaking van de gevraagde informatie zou het bedrijf (lees: het Van Gogh Museum) namelijk onevenredig benadelen dan wel de concurrentie onevenredig ­bevoordelen.'

Benadelen
Mijn klomp breekt. Het Van Gogh benadeelt immers onafhankelijke restaurateurs, beveiligers, tentoonstellingsontwerpers en vele anderen door gesteund met subsidiegeld, commerciële activiteiten te starten.

Die activiteiten zijn te vinden in de brochure van de professionele diensten van het Van Gogh Museum. Maar investeringen en opbrengsten? Daarover hult het museum zich in nevel.

Een laatste vraag: wie is die concurrentie waarop de WOB-afwijzing doelt? Het Rijksmuseum? Als deze activiteiten musea echt onafhankelijker maken van entreegelden, waarom zou het Van Gogh dan niet samenwerken?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden