Opinie

'Uitsluiting van werk? Dan kun je je beter aanpassen'

Om discriminatie op de arbeidsmarkt te ontlopen kunnen mensen met een niet-westerse achtergrond zich het beste aanpassen, schrijft Frank Karsten.

Beeld Getty Images

Staatssecretaris Tamara van Ark (VVD) wil werkgevers verplichten discriminatie bij het sollicitatieproces tegen te gaan. Volgens tv-programma Radar bleek begin dit jaar dat minderheden inderdaad vaak worden uitgesloten bij vacatures. Ook de Amsterdamse wethouder Rutger Groot Wassink (GroenLinks) wil harder optreden tegen discriminatie op de arbeidsmarkt.

Velen zullen deze maatregelen toejuichen, maar worden de benadeelde groepen hiermee wel echt geholpen? Wetgeving versterkt namelijk het idee dat de oplossing van hun probleem buiten henzelf ligt en het wakkert boosheid en slachtofferschap aan.

Het is waar dat minderheden met een niet-westerse achtergrond meer last hebben van discriminatie dan anderen bij het vinden van betaald werk. Dat is vervelend en vaak vernederend. Je kunt hier schande van spreken, maar is het voor de werkgever onlogisch te oordelen op basis van vermeende groepseigenschappen?

Vooroordelen hebben we allemaal als we moeten beslissen op basis van beperkte informatie. Als je 's avonds laat vier onbekenden in een donker steegje ziet, wil je weten of het gaat om jonge skinheads of oude nonnen. Je discrimineert dan op leeftijd, geslacht en uiterlijk. Doe je dat niet, dan loop je wellicht meer risico.

Boosheid
Is de boosheid over discriminatie bij sollicitaties terecht? Niet altijd. Ook werkgevers willen risico's vermijden. Ze vinden dat bepaalde groepen meer kans geven op arbeidsconflicten, ziekteverlof of miscommunicatie. Natuurlijk willen werkgevers voornamelijk afgaan op iemands cv, maar daarmee kun je een kandidaat niet volledig inschatten. Ze gaan dus af op groepskenmerken, hoe jammer ook.

Werkgevers discrimineren ook omdat ze gewoon een culturele voorkeur hebben voor autochtonen. Daar kun je schande van spreken, maar een autochtone Nederlander die in Turkije of Marokko gaat solliciteren zal tegen diezelfde voorkeur aanlopen, maar dan omgekeerd.

Mensen hebben een voorkeur om om te gaan met mensen die op hen lijken, dat voorkomt vaak misverstanden en problemen.

Het is goed te bedenken dat iedereen wordt gediscrimineerd, maar niet evenveel. Naast etniciteit selecteren mensen ook op accent, gewicht, uiterlijke verzorging et cetera.

Wetgeving om arbeidsdiscriminatie te bestrijden zal net zo weinig helpen als wanneer de overheid discriminatie op relatiesites bestrijdt. Een overheidscampagne om dames hun voorkeur voor rijke, knappe mannen te laten inruilen voor kleine, arme mannen die nog bij hun moeder wonen zal die laatste categorie niet helpen.

Slachtofferschap helpt niemand. Wie als allochtoon zijn baankansen wil vergroten, kan zich beter aanpassen. Dat is een veel betere investering dan de maatschappij proberen te veranderen. Het is verstandig om te zorgen dat je positief gediscrimineerd wordt op eigenschappen waar je wél iets aan kunt doen, zoals kwaliteit, uiterlijke verzorging, taalbeheersing, beleefdheid en flexibiliteit.

Sander Terphuis
Tv-presentatrice Wendy van Dijk consulteerde een logopedist om van haar Amsterdamse accent af te komen. Anderen laten hun tatoeages weglaseren. PvdA-politicus Ahmad Queleich Khany veranderde zijn naam in Sander Terphuis na emigratie uit Iran. "Zo werd ik een nieuw mens," stelde hij.

Het slachtofferschap van minderheden, zoals partijen als Bij1, Denk en GroenLinks benadrukken, vergroot boosheid en verontwaardiging bij de gediscrimineerden, maar niet de baankansen. Bovendien werkt de wetgeving niet. Arbeidsdiscriminatie is namelijk moeilijk te bewijzen. Werkgevers kunnen simpelweg bepaalde kandidaten niet uitnodigen, of de sollicitant na een ontmoeting weigeren omdat 'de keuze op een andere kandidaat is gevallen'.

Een slachtofferrol aannemen is geen oplossing tegen discriminatie, en wetgeving evenmin. Het zorgt voor onvrede, tweedeling en passiviteit. Wie daarentegen zichzelf aanpast, verbetert ook zijn situatie, en daarmee de samenleving.

Frank Karsten. Auteur van De Discriminatiemythe (2018), oprichter van Stichting MeerVrijheid en coauteur van De Democratie Voorbij (2011)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden