PlusTheodor Holman

Uiteindelijk krijgt alles de kleur van as

Theodor Holman

Er wonen in Amsterdam 180 verschillende nationaliteiten.

Sommige van hen zijn gedwongen bepaalde gedachten en gevoelens te verbergen. Toen, daar, in een ander land, in een andere functie, in andere omstandigheden, wilden ze of moesten ze handelingen verrichten waarover we hier misschien anders oordelen. Toen, daar, in een ander land, werden ze misschien vernederd, gemarteld.

Littekens.

“Wat zijn dat, mam?”

“Ga je huiswerk maken! Je moet toch huiswerk maken?”

Later vertelde de rug van mijn moeder wat ze had meegemaakt en luisterde ik naar de echo van de muur tegen wie zij sprak en die haar woorden mijn richting op kaatste.

Schaamte omdat ze gemarteld was.

Schaamte is een kelderkast waarin we alles verstoppen wat ons zwak maakt. Maar waarom meende mijn moeder dat zij zwak was? Omdat ze was gemarteld? Ook de antwoorden stopte ze in die kast.

Er is veel wat we moeten verbergen en wegstoppen.

Soms is het te veel en komt alles naar buiten.

Het vervelende van een oorlog is dat de tijd de geschiedenis vergrijst. Niet alle helden hebben recht op die titel en dat weten ze zelf ook, en anders hun omgeving wel.

Uiteindelijk krijgt alles de kleur van as. En waait het met de wind weg.

Ook het verleden wordt af en toe gecremeerd.

Concentratiekampen heten tegenwoordig filtratiekampen.

In een rapport van de OVSE, de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, worden grote zorgen geuit over de omstandigheden waarin de gedeporteerde Oekraïners in Rusland in die kampen leven. Er staat in dat ‘Oekraïnegezinde mensen hun leven niet zeker zijn’. Er zouden al meer dan anderhalf miljoen mensen naar die kampen zijn gedeporteerd.

Misschien lukt het ons hen eens te bevrijden en komen sommigen hier.

Na de oorlog keren mijn ouders met de boot terug naar Nederland. Op de kade staan mijn grootouders met wie ze jarenlang geen contact hadden gehad. Het weerzien is ontroerend. Mijn grootouders zien voor het eerst hun kleinkind, mijn zusje. Dan zegt mijn grootmoeder: “We hebben het hier in Amsterdam heel erg gehad...” En oma blijft praten over haar ellende. Ze stelt geen vraag aan mijn moeder. Oma praat en praat.

“Niet één vraag... Niet één echte vraag,” huilde moeder later.

“Wat had je dan willen vertellen? Je zegt ook niks tegen ons.”

Moeder moet weer iets in de keuken doen en loopt weg en zegt in het voorbijgaan: “Waarom moet je me zo kwetsen?”

Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden