Lezersbrief

‘Uit je kritiek, maar gebruik geen pseudo­wetenschappelijke retoriek’

In reactie op een ingezonden brief van Raisa Blommesteijn stelt Bart Verheggen dat complotdenkers vaak de feiten missen. ‘Laten we, juist in tijden van crisis, het hoofd helder houden en vertrouwen op de wetenschap.’

Actievoerders van Viruswaanzin tijdens een stilteprotest bij De Volkskrant.Beeld ANP

Raisa Blommestijn betoogde dat we niet iedereen met kritiek op het coronabeleid meteen als complotdenker moeten wegzetten. Als voorbeeld noemt ze echter voornamelijk mensen die wel met complotdenken dwepen.

Neem Doutzen Kroes, die de overheid, media en farmaceutische industrie ervan verdenkt het virus te gebruiken om de bevolking te controleren. Ook noemt ze de actiegroep Viruswaanzin, sinds kort Viruswaarheid. Een schoolvoorbeeld van antiwetenschappelijk complotdenken. Volgens hun charismatische voorman Willem Engel kunnen we het virus te lijf met vitamines, knuffelen en mediteren. Hij koestert een diep wantrouwen tegenover de medische wetenschap en vergelijkt het overheidsbeleid met de Jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog. Neemt niet weg dat hij grote invloed heeft op het maatschappelijk debat.

Blommestijn noemt ook vooral de mensen die de huidige maatregelen te streng vinden, terwijl er ook critici zijn die het beleid te vrijblijvend vinden en pleiten voor striktere maatregelen. In tegenstelling tot de voorbeelden van Blommestijn maken deze zich in de meeste gevallen niet schuldig aan complotdenken.

Natuurlijk moet kritiek op het overheidsbeleid serieus genomen worden. Mits de argumentatie een logische en feitelijke basis heeft. En laat dat nu juist vaak ontbreken – ook bij haar voorbeelden. Wetenschapsontkenning komt vaak voort uit onvrede met het gevoerde beleid. Het is dan psychologisch de makkelijkste manier om het probleem maar te ontkennen (‘5G!’) of te bagatelliseren (‘is maar een griepje!’). Ik zou dus willen zeggen: uit je kritiek luid en duidelijk, maar gebruik daarbij geen pseudo­wetenschappelijke retoriek. En als je niet zonder kunt, is dat een reden om je positie te heroverwegen.

Laten we, juist in tijden van crisis, het hoofd helder houden en vertrouwen op de wetenschap als methode bij uitstek om de werkelijkheid om ons heen te begrijpen. Vervolgens kunnen we, mede op basis van die wetenschappelijke informatie, bepalen hoe we met de crisis om willen gaan. In de politieke besluitvorming daarover kunnen we het natuurlijk hartgrondig met elkaar oneens zijn. Maar een gedeelde visie op de werkelijkheid, zoals de wetenschap die met enig voorbehoud en voortschrijdend inzicht verschaft, is daarbij onontbeerlijk. Complottheorieën en wetenschapsontkenning kunnen we missen als kiespijn.

Bart Verheggen, universitair docent aardwetenschap en klimaatverandering Amsterdam University College

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden