'Tunnels Zuidas ingehaald door de tijd'

Jarenlang is over het ondertunnelen van het verkeer bij de Zuidas gesproken. Maar wat in het verleden een goed idee leek, is dat nu niet meer, stelt Duco Stadig in een opiniestuk in Het Parool.

Het enige echte probleem van de Zuidas is niet meer het autoverkeer, maar het beknelde station Zuid/WTC. Beeld Floris Lok

Enige tijd geleden werd het concept van de Ringweg A11 gelanceerd: de grote ring om Amsterdam die is ontstaan na de aanleg van de A5 en die bestaat uit delen van bestaande snelwegen. Een eigen nummer (A11) moest helpen deze nieuwe werkelijkheid bij de automobilist op de mental map te krijgen.

Journalist Tijs van den Boomen voorspelde dat de oude Ring A10 tussen Sloterdijk en de Watergraafsmeer daardoor langzamerhand in een soort stadsboulevard zal veranderen.

Van den Boomen vroeg zich af of het nog een goed idee is om die boulevard bij de Zuidas te ondertunnelen, maar men kan zich ook afvragen of de ringweg ter hoogte van de Zuidas van vijf naar zes rijstroken moet worden verbreed. Dat zuigt auto's aan die anders de A11 zouden nemen.

Een zesde rijstrook
Er zijn in de agglomeratie meer structurele veranderingen gaande. De stad is ongekend populair - een mondiaal verschijnsel. Zo kreeg Amsterdam er vorig jaar 11.000 bewoners bij. In Almere liep het inwonertal met 600 terug: men wil kennelijk in de grote stad zelf wonen, en vindt Almere te ver.

Dat geldt voor Diemen blijkbaar niet: daar werden leegstaande kantoren tot een studentencampus verbouwd en gaat men nog 3000 woningen bouwen. Ook Amsterdam heeft veel meer plek voor woningen dan gedacht: de woningproductie bestaat hier in toenemende mate uit het verbouwen van leegstaande kantoren, en daarvan heeft Amsterdam er nog heel veel. Ook deze ontwikkelingen maken een zesde rijstrook bij de Zuidas overbodig: al die extra auto's van en naar Almere komen er niet.

Als verbreding naar zes rijstroken niet nodig is, vervalt het belangrijkste argument voor de ondertunneling van de autoweg bij de Zuidas (het Zuidasdok): er liggen nu vijf stroken, een zesde kan er op de dijk niet meer bij.

Doortrekken Noord/Zuidlijn
Ooit was er nog een ander argument: met het Zuidasdok zou de bouw van duizenden extra woningen mogelijk worden. Inmiddels is echter vanwege de kosten besloten dat alleen de autotunnels onder de grond gaan. Als een toekomstige generatie ooit de trein- en metrosporen onder de grond brengt, kunnen daarbovenop inderdaad woningen worden gebouwd. Maar niemand gelooft dat dat ooit gaat gebeuren. De website van de Zuidas noemt extra woningen dan ook niet (meer) als argument.

Dan blijft er in hoofdzaak nog één argument voor die tunnels over: het station kan sterk worden vergroot en verbeterd en trams en bussen kunnen, bovenop de autotunnels, tot vlak bij de ingang komen. Dit is inderdaad zeer wenselijk, maar de vraag is wel of het voor veel minder geld niet ietsje minder kan.

Want dat is het belangrijkste argument tégen: de tunnels kosten erg veel geld, geld dat beter kan worden besteed. Bijvoorbeeld aan de herstructurering van Nieuw-West en Nieuw-Noord. Of aan het doortrekken van de Noord/Zuidlijn.

Er is nog een argument tégen: de bouw van de tunnels gaat tien jaar lang ernstige overlast geven. Zie de ellende en chaos bij het Centraal Station in de afgelopen jaren. De website spreekt van 'kwaliteit in elke fase', maar veel verder dan het beperken van de overlast zal men niet komen.

Een gruwel
Hoe erg is dat? De chique firma's die nu in de torens op de Zuidas huizen kunnen bij het aflopen van hun huurcontract concluderen dat het vanwege de overlast beter is naar Schiphol te verhuizen: daar kun je tenminste fatsoenlijk mensen ontvangen. De kwaliteit van de Zuidas zit niet in de mooie torens, maar in de gebruikers daarvan, en die kwaliteit is veel kwetsbaarder dan velen denken. Langdurige bouwoverlast vormt een ernstige bedreiging voor ons 'Central Business District'.

Een tussenoplossing kan zijn om alleen de zuidelijke tunnel aan te leggen en dáár het station de ruimte te geven. Aan de zuidkant is veel meer vrije ruimte dan aan het noorden, dus voor de helft van het geld en van de overlast kan dan het enige echte probleem, het 'beknelde station', worden opgelost. Stedenbouwkundigen zullen deze asymmetrie een gruwel vinden. Maar de tunnel aan de noordkant wordt hiermee niet onmogelijk gemaakt.

Al met al ben ik van mening dat het geen goed idee meer is om de autowegen in een tunnel onder te brengen, al lijken de betrokken overheden daarop af te koersen. Want er is een principebesluit van rijk, provincie, stadsregio en gemeente, maar er moeten nog diverse formele stappen genomen worden en de aanbesteding moet ook nog beginnen. Het is niet te laat om alsnog iets anders te besluiten.


Wil je reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

Duco Stadig
was van 1994 tot 2006 wethouder van Amsterdam (PvdA).
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden