Theodor Holman. Beeld Artur Krynicki
Theodor Holman.Beeld Artur Krynicki

Trots op een stinkende hoop poep

PlusTheodor Holman

Theodor Holman

Wat heb je aan een pyrrusoverwinning?

Vergelijk het met nepnieuws. “We hebben gewonnen!” roep je, maar het is om niet. Het land is verschroeid, de mensen dood, de industrie vernietigd.

En daar ben je dan trots op.

Trots op een stinkende hoop poep.

Er zijn geen mensen om je toe te juichen. Natuurlijk, je kunt ze inhuren. Voor een hoge functionaris spelen de mensen graag toneel.

Een pyrrusoverwinning is een dag voor je dood de loterij winnen, terwijl je geen familie hebt en het geld moet nalaten aan de staat.

Maar je hebt wel gewonnen!

Elk dorp, elke stad die Poetin vanaf nu mogelijk tijdelijk in handen zou krijgen, is een pyrrusoverwinning.

Het vreemde is dat hij dat moet beseffen. Als je dat beseft, waarom zet je dan door? Welk gelijk wil je halen? Je strijdt voor een groot Russisch rijk, maar op het moment dat je dat in bezit hebt, wil iedereen zich afscheiden met door haat gevoed geweld. En ze zullen niet rusten voor zij hun doel hebben bereikt.

Zo’n pyrrusoverwinning sanctioneert bij je vijanden polarisatie, sanctioneert haat, sanctioneert geweld, sanctioneert oorlogszucht.

(Een echte overwinning trouwens ook.)

Het is de totale vernietiging van een beschaving. Hoe meer ware beschaving, hoe meer vrijheid, hoe meer democratie, hoe meer kansen voor iedereen, hoe meer vrede, hoe meer schone idealen die een mens kan hebben. Een pyrrusoverwinning slokt dat allemaal op.

Toen mijn ouders vanuit Indië – een land dat niet meer bestond – in Nederland van de boot stapten, zagen ze in 1953 een Holland dat ze niet meer herkenden. Wanhopig had men geprobeerd 1939 aan de jaren vijftig te knopen, maar daar zat een generatie tussen die net volwassen was geworden en zich de oorlog nog goed herinnerde. ‘Dat nooit meer’ vereiste een andere manier van denken. En die botste met oude inzichten. Iedereen zocht naar een nieuwe beschaving.

Onze beschaving is namelijk constant zoeken naar een betere beschaving. Met meer vrijheid, meer mogelijkheden, met constante kritiek en kritiek over de kritiek. We maken ruzie over wat beschaafd gedrag feitelijk is. We beseffen dat Utopia nooit wordt gevonden, maar het is die aantrekkelijke stip aan de horizon. Alleen te bereiken door vrede.

Oorlog maakt daar een einde aan. En een pyrrusoverwinning maakt het alleen maar erger. Zoals de winnaar niet echt heeft gewonnen, zo heeft de verliezer niet echt verloren.

Utopia wordt nooit gevonden.

Dystopia bestaat wel.

Het ligt twee dagreizen ver.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl.

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden