Opinie

'Toon lef, en bouw een transparante tunnel boven het IJ'

De 'FLIJover' die Flip van den Bergh rond 1990 bedacht, werd volgens hem en Fons Alkemade onterecht terzijde geschoven. Hun boodschap is nog steeds: toon lef!

Uitzicht over het IJ op CS Beeld ANP
Uitzicht over het IJ op CSBeeld ANP

Het lijkt nu vrij zeker dat er een brug komt op de 'oostflank' van het IJ. Vermoedelijk wordt dat een lage, onopvallende brug. Wij pleiten al ­jaren voor de bouw van een hoge, opvallende brug over het IJ. Die zou ­prima gebouwd kunnen worden achter het Centraal Station of ten westen daarvan.

Zoals bekend wordt er al ruim anderhalve eeuw gepraat over bruggen over het IJ. Nadat in de jaren 1920 nota bene Publieke Werken nog een brugontwerp had ingediend, werd het stil. Pas rond 1990 werd weer nagedacht over bruggen voor het 'langzame verkeer'.

Het was ook in die tijd dat Flip van den Bergh, docent in Noord en ervaren pontvaarder, een plan voor een brug bij het lanceerde. Zijn 'FLIJover' moest meer zijn dan een handige verbinding. Een hoge brug zou duidelijk laten zien dat deze twee stukken stad bij elkaar horen en zo een beeldmerk voor de stad worden.

Zo'n icoon trekt weer belangstellenden die bereid zijn om tegen betaling bovenin van het uitzicht over stad en water te genieten.

Wat vindt u? Meepraten kan onder dit artikel of via Facebook (link).

Belangrijk kenmerk van de brug is een transparante tunnelbuis die hoog boven het water slingert. Daarmee kan iedereen snel en gratis van de ene naar de andere ­oever oversteken. Helemaal boven in de twee enorme bogen die deze tunnelbuis ­dragen, kunnen toeristen zich vermaken. De cruiseschepen en de meeste grote zeilschepen kunnen onder de brug door.

Mijlpaal
Na een korte opleving van de discussie, eind ­jaren negentig, duurde het tot 2012 eer het 'bruggenvraagstuk' weer langzaam in de ­belangstelling kwam. Achteraf gezien waren de Amsterdamse coalitiebesprekingen in de ­zomer van 2014 cruciaal voor de mijlpaal die nu bereikt is.

In 2015 kwam het 'verkennend ­onderzoek' op gang, onder leiding van Maurits de Hoog van de dienst Ruimtelijke Ordening. Iedereen kon een plan voor een IJoeververbinding indienen en dat leverde een 'catalogus' met 77 min of meer uitgewerkte ideeën op.

De bijeenkomsten die onder de noemer Sprong over het IJ werden belegd, moesten de indruk geven dat er sprake was van 'inspraak' en 'samen kiezen voor de beste opties'. Maar al gauw bleek dat De Hoog niet serieus naar de levensvatbaarheid van de ideeën keek. Hij schetste alleen een aantal scenario's waarin globaal werd aangegeven waar verbindingen mogelijk, handig en rendabel waren.

In de catalogus van De Hoog werd ook nog eens in twee zinnetjes korte metten gemaakt met hoge bruggen.

Tegenargumenten
Een hoge brug (zeg hoger dan zestig meter) kan men op minstens vijf punten afwijzen. Maar de tegenargumenten houden geen stand.

Fons Alkemade is secretaris stichting ­Luchttunnel Beeld -
Fons Alkemade is secretaris stichting ­LuchttunnelBeeld -

1) Je kunt zo'n brug te 'aanwezig' vinden, hij verpest het uitzicht. Dat argument hoor je bij hoge bruggen elders in de wereld nooit. Als een hoge brug meer naar het westen geplaatst wordt (Stenen Hoofd of NDSM) vervalt dit argument al helemaal. En bovendien: waarom zou een brug niet al van verre aan iedereen mogen laten zien dat er ook nog een ander deel van de stad bestaat? De A'DAM Toren doet dat ook.

2) Je kunt zo'n hoge brug veel te duur vinden. Maar als je zorgt voor betalende bezoekers, verdienen de investeerders, projectontwikkelaars, architecten en bouwers hun geld terug. Daarna zijn de inkomsten voor Amsterdam.

3) Je kunt denken dat fietsers en voetgangers helemaal niet zo hoog kunnen of willen stijgen en dalen. Maar die hoeven ook helemaal niet zelf inspanning te leveren: een innovatieve stad laat met slimme roltrappen en rolpaden zien dat iedereen vlot en zonder moeite naar de overkant kan. Zonder lange op- en afritten.

4) Is zo'n brug technisch te realiseren? Het brugontwerp van Flip van den Bergh uit de ­jaren negentig werd door een ervaren bruggenbouwer uit Delft uitvoerbaar geacht. Hoge bruggen brengen ongetwijfeld constructieve uitdagingen met zich mee, maar ervaren en creatieve ingenieurs kunnen altijd met een ­oplossing komen.

Als deze brug echt niet realiseerbaar blijkt, ja, dan moet je hem natuurlijk terzijde schuiven. Maar eerst een degelijk, onafhankelijk onderzoek graag.

5) Je kunt menen dat bruggen hinderlijk zijn voor de scheepvaart. Vorig jaar dook dat argument op en toen bleek dat de haven en Rijkswaterstaat liever helemaal geen bruggen willen. De bocht in het IJ bij het CS was toch al zo lastig voor de scheepvaart en een brug daar zou de radarsystemen verstoren.

Bewijs daarvoor, in de vorm van technische rapporten, werd niet openbaar gemaakt. Bij een hoge brug, waarbij de pylonen op het land staan, zal het best meevallen met die verstoring en is het zicht voor de schippers praktisch ­ongehinderd.

Wij komen met de FLIJover graag in aanmerking voor een brug op de westflank. Maar liever nog zien we onze brug bij het CS: daar willen immers de meeste mensen het IJ over.

Zonder achterkamertjes
Laten we alvast een voorstel doen voor de selectie van de nieuwe oeververbindingen in het centrale en westelijke deel van het IJ: een deskundige commissie kiest drie brugplannen, drie tunnelplannen en drie alternatieve plannen uit. Daaruit kunnen geïnteresseerde burgers kiezen.

De gemeenteraad kiest tenslotte uit de plannen die de meeste steun hebben ­gekregen. Heel democratisch en zonder achterkamertjes.
Hopelijk toont Amsterdam dan de wil en het lef zijn om zo'n iconische, hightech, innovatieve, zelfvoorzienende (want zonnepanelen) en tientallen banen opleverende brug als de FLIJover te bouwen.

En o ja, de ponten mogen van ons gewoon ­blijven varen.

Tot en met 6 maart kan iedereen zijn of haar mening geven over de oversteek van en naar Noord. De gemeente heeft vier informatiebijeenkomsten aangekondigd.

Lees verder: In 1839 wilde Amsterdam al een brug over het IJ en: De Kop van Java krijgt eindelijk haar 'bijzondere invulling'

Flip van den Bergh is voorzitter stichting ­Luchttunnel Beeld -
Flip van den Bergh is voorzitter stichting ­LuchttunnelBeeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden