Interview

Tofik Dibi: 'Israël schendt Nederlandse waarden'

Tofik Dibi, oud-Kamerlid voor GroenLinks, schreef op Facebook dat het conflict in Israël en Palestina hem persoonlijk zozeer raakt, dat hij erdoor radicaliseert. 'Ik kies er nu voor om niet weg te kijken.'

Palestijnse vrouwen in Gaza huilen bij de begrafenis van twee broers. Beeld Lefteris Pitarakis/AP

Als Kamerlid zweeg Tofik Dibi vooral over het Israëlisch-Palestijns conflict. Maar nu hij een paar jaar weg is uit de officiële politiek en er meer dan 24 dagen bommen vielen op Gaza en raketten op Israël, lukt hem dat niet meer. 'De laatste weken sta ik steeds constant op 't punt om te janken als een kind,' schreef hij op Facebook. 'Ik voel mezelf radicaliseren.'

Waarom schreef je dit nu?
'Dit bericht was direct gerelateerd aan een gesprek met mijn moeder en mijn broertje. De dag voor het Suikerfeest gingen we eten in een restaurant, en mijn moeder zei uit het niets: 'Ik haat Israël, Tofik.' Mijn moeder praat nooit over politiek. 'Ik haat ze allemaal. Je ziet toch wat ze doen?''

'Ik draaide mijn standaardpraatje af, en probeerde te nuanceren, maar merkte dat ze niet voor rede vatbaar was. Ik dacht: laat haar dit maar zeggen. Ik weet dat bij mijn joodse vrienden dezelfde dingen worden gezegd over moslims en Marokkanen. Maar als zelfs redelijke mensen beginnen te flirten met bepaalde gedachten, dan moet dat hardop gezegd worden.'

Wat houdt jouw radicalisering in?
'Ik was altijd degene die deradicaliseerde, die mensen tegensprak als ze klaagden over de houding van de Nederlandse politiek op dit onderwerp. Maar ik heb geen argumenten meer om te zeggen dat hier op gereageerd wordt zoals zou moeten.'

'Na de aanslag op het vliegtuig boven Oekraïne blonk Nederland uit in medelevendheid en empathie, met een grote rol voor Frans Timmermans en Mark Rutte. Maar bij de slachtoffers uit Gaza is hun reactie bijna robotachtig. De magische zin 'Israël heeft recht op zelfverdediging' is het enige wat er uitkomt.'

'Ik zal nooit wapens oppakken. Maar stel dat je leeft in een situatie zoals in Gaza, zou je dan in staat zijn tot gewapend verzet? De bijna nonstop, in real-time, ongefilterde stroom van beelden en berichten uit Gaza maakt ons getuigen. Ik kies er nu voor om niet weg te kijken. Ik heb ook de foto's van dode baby's bekeken. Dat zijn de momenten waarop je bijna kan gaan huilen. Maar ik denk dat ik beter geïnformeerd ben dan ooit.'

Waarom heb je dat niet met Syrië?
'Dit geweld komt niet van een tereurgroep of een dictator, maar van een regering waar we nauwe banden mee hebben. Ik voel een directere verbondendheid met Israël, omdat ik Nederlander ben en we een bevriende staat zijn. Toen ik de politiek in ging, was de belangrijkste kwestie dat kinderen van migranten de Nederlandse waarden moeten leren. Het zijn die kinderen die nu uitschreeuwen tegen de politici: 'Die waarden worden daar verkracht. Waarom luisteren jullie niet?'.'

Nederlandse politici hebben weinig invloed op wat Israël doet.
'Maar dat is ook zo in Rusland en Oekraïne. De passie waarmee daar om gerechtigheid wordt gevraagd, ontbreekt totaal in dit conflict. Ik denk dat een deel van wat Israël doet, mogelijk wordt gemaakt door wat andere landen doen: wapens leveren, of het recht van zelfverdediging blijven benadrukken. Dat recht betekent dat het draait om overleven. Dan is het logisch dat je hele gekke dingen doet om te blijven bestaan. Mensen praten van alles goed met dat zelfverdedigingsmantra.'

In Israël bestaat het idee in een vijandige omgeving te leven. Een teken van zwakte is het begin van de ondergang.
'Ik denk dat het een historisch begrijpelijk, maar ook irreëel gevoel is. Veel joodse instellingen in Amsterdam worden permanent beveiligd. Ik vond als Kamerlid dat de staat het moet betalen. Maar denk erover na. Joodse kinderen worden opgevoed met een permanent gevoel van dreiging. Terwijl er echt geen reden is om elke dag beveiligd te worden. Met dezelfde logica zou je alle LHTB-instellingen en islamitische instellingen kunnen beveiligen.'

Hamas heeft duizenden raketten afgevuurd op Israël. Synagoges en andere culturele instellingen zijn aangevallen.
'Het is onbegrijpelijk dat sommige moslims, die zelf zo goed weten hoe het is om verantwoordelijk te worden gehouden voor extremen in de eigen groep, de rekening willen vereffenen met onschuldige joden. Toch mag dat de aandacht niet afleiden van de illegale bezetting en de meest recente slachting.'

'De meeste raketten van Hamas komen gelukkig niet aan. Israël heeft geleerd zichzelf te beschermen, Hamas niet. Het is ook een grote schande dat Hamas raketten afvuurt, terwijl ze weten dat een X-aantal kinderen daar de dupe van is. Aan Palestijnse kant. Ze weten dat Israël gaat reageren.'

Kunnen die emoties worden gekanaliseerd?
'Als ze geen uitlaatklep krijgen, kan het er in een keer ongericht uitkomen. Heel veel moslims - al raakt dit veel mensen - hebben al het gevoel dat ze niet serieus worden genomen, dat er niet geluisterd wordt naar hun gevoelens. Het optreden van Israël moet gestopt en veroordeeld worden, in deze fase. Een paar weken geleden had ik gezegd: beide kanten moeten ophouden. Maar nu ligt de bal bij Israël.'

'Ik zie ook een verband met andere protesten, zoals tegen Zwarte Piet. Een nieuwe generatie met een eigen perspectief zoekt een podium, vindt weerklank, maar dringt nog niet door tot de macht.'

'Ik weet dat er op demonstraties rare dingen geroepen worden, maar ze halen ook een beetje de druk van de ketel. Het gevoel is: het heeft iets betekend. De Palestijnen zien dat op het nieuws en weten dat anderen meeleven. Ook veel joden. Maar er is ook een taak voor de politiek, voor Rutte en Timmermans, om emoties te kanaliseren.'

Er wordt nu veel gepraat over antisemitisme. Wat is jouw idee daarover?
'Islamitische kinderen worden opgevoed met een bepaald vijandbeeld. Er zijn allerlei, soms subtiele verwijzingen, scheldwoorden in verband met joden. Er is bij sommigen een heel hardnekkig beeld van een joodse illuminati (samenzwering, red.) die verantwoordelijk is voor het leed van de moslims, er zijn veel mensen die denken dat joden de media beheersen. Dat is een soort spiegelbeeld van het joodse idee van de permanente bedreiging.'

Zie je een uitweg?
'Niemand weet wanneer de oplossing komt, maar die zal van Palestijnen en Israëliërs moeten komen, van moslims en joden. Niet van regeringen. Ik zou hier graag iets doen aan de gevoelens van bedreiging aan joodse kant en dat vijandbeeld aan moslimkant. Maar het is lastig, want zo'n initiatief moet meer mensen bereiken dan diegenen die toch al welwillend zijn.'


Wil je reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll (een beetje) naar beneden om een reactie te plaatsen.

Tofik Dibi

Was Kamerlid voor GroenLinks van november 2006 tot september 2012. Schreef daarna voor onder meer website Vice
Tofik Dibi Beeld ANP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden