Theodor Holman Beeld Artur Krynicki

Toch vind ik de term ‘slaaf’ beter dan ‘tot slaaf gemaakte’

Plus Theodor Holman

Er zijn lieden die afstammelingen zijn van ‘slaven’ en die, als er wordt gesproken over hun voorouders, graag willen dat die ‘tot slaaf gemaakten’ worden genoemd.

Ze vinden de term ‘slaaf’ discriminerend en vernederend. Niemand wordt als slaaf geboren, redeneren zij en dat ‘tot slaaf gemaakte’ toont het proces van onderdrukking dat heeft plaatsgevonden.

Allemaal waar.

Toch vind ik de term slaaf beter dan tot slaaf gemaakte.

Ik zal uit beleefdheid altijd zeggen ‘tot slaaf gemaakte’. Maar het blijft lelijk Nederlands en vermoedelijk daarom beperkt houdbaar.

Mijn vader heeft lange tijd slavenarbeid verricht aan de Birmaspoorlijn. Je zou kunnen stellen dat hij door de Japanners tot slaaf was gemaakt. Maar ik geef de voorkeur aan slaaf. Hij was daar een slaaf. Of hij dat gemaakt was of niet, hij moest het domweg zijn, anders werd hij doodgeschoten.

Iedereen weet onmiddellijk wat met ‘slaaf’ wordt bedoeld. Iemand die tegen zijn wil en door fysieke bedreiging slavenarbeid moet verrichten. Zelfs de politieke connotatie kent men.

Verder vind ik ‘slaaf’ beter als het gaat om de handel in zwarten, omdat het meer een product aangeeft dan het ‘tot slaaf gemaakte’. Slaven waren geen mensen, maar handel. Ik vind: ‘Ik wil graag tien slaven van jou voor honderd euro,’ toch weerzinwekkender klinken dan: ‘Mag ik van jou elf tot slaaf gemaakten voor dezelfde prijs?’

Slaaf vind ik onmenselijker klinken dan tot slaaf gemaakte. Een slaaf is een ander product dan tot slaaf gemaakte. Als je tegen slavernij bent – en dat zijn wij, hoop ik – dan kun je dus beter spreken over ­slaven dan over ‘tot slaaf gemaakten’.

Heel vroeger kreeg ik straf van de groep als ik het had over ‘arbeiders’. Het waren geen arbeiders, het waren ‘ambachtslieden’. Die ambachtslieden waren vervreemd van hun arbeid en hadden daarom hun trots verloren. Je moest ze zelfbestuur geven, dan zouden ze weer trots op hun eigen product worden en weer echte ambachtslieden zijn.

Toen al vond ik het woord ‘arbeiders’ voor de strijd om betere arbeidsvoorzieningen een stuk beter. ‘Ambachtslieden staken niet,’ zei ik in een vergadering waarvoor ik later ter verantwoording werd geroepen.

Niemand hoort tot slaaf gemaakt te worden, want dan is hij een slaaf. Een slaaf is naar mijn gevoel minder mens dan een tot slaaf gemaakte. Spreek over slaven als je tegen slavernij bent, zegt mijn politieke, en literaire, intuïtie.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden