Opinie

‘Thuisonderwijs laat zien dat kansenongelijkheid er altijd al was’

Nu de scholen gesloten zijn, zien we pas echt hoe groot de kansenongelijkheid is, schrijven Lisa Hu en Eva Vesseur. ‘Dit gebeurt elke zomer opnieuw.’

Een rustige en ruime thuiswerkplek is er lang niet voor alle scholieren.Beeld Bart Maat/ANP

Na vier weken afstandsonderwijs maken we de balans op. Het waren weken waarin het ene kind netjes thuisopdrachten inleverde en het andere niet één keer online kwam. Weken waarin het ene kind net zo veel to do’s had als zijn thuiswerkende ouders en het andere kind het allemaal zelf uitzocht. Het waren weken waarin leerkrachten zo veel meer zagen van de extreem verschillende thuissituaties dan tijdens de standaard tienminutengesprekken.

Niet dat deze verschillen tussen kinderen er normaal niet zijn. We doen alleen soms alsof ze er niet zijn. Nu het leren afhankelijk is geworden van wat ouders te bieden hebben, kunnen we er niet meer omheen. Randvoorwaarden om tot leren te komen, zoals de taal, veiligheid en stimulans, blijken niet in elk huishouden voorhanden. Op school verwarren we gelijke kansen vaak met gelijke behandeling. Deze periode laat zien dat kinderen baat hebben bij een ongelijke behandeling.

Achter gordijnen

Maxe de Rijk, een docent van het Mundus College in Amsterdam Nieuw-West, vertelt ons hoe ze strijdt om haar leerlingen deze periode in beeld te houden. Tijdens videolessen ziet ze jongeren achter gordijnen en in krappe kamers met stapelbedden, op zoek naar een rustig plekje. Na zo’n videoles voor de ene klas heeft ze zes gemiste oproepen en 134 appjes met hulpvragen van leerlingen uit een andere klas: “Niemand van mijn leerlingen kan van de ouders voldoende hulp krijgen met het schoolwerk.”

Nu heeft men in de samenleving zorgen over de leerachterstanden die deze leerlingen tijdens de coronacrisis oplopen. Maar wat levert een leven lang zonder afdoende begeleiding thuis wel niet op? In deze periode dat scholen gesloten zijn, wordt pas echt duidelijk hoe groot de verantwoordelijkheid is die het onderwijs draagt in de strijd tegen kansenongelijkheid.

Gelukkig schoten de afgelopen wekende ondersteunende initiatieven uit de grond. De overheid maakt 2,5 miljoen euro vrij voor laptops, digitale buddy’s helpen bij het huiswerk en gemeenten hebben extra aandacht voor leerlingen in moeilijke thuissituaties. We laten onze zachte kant zien. Tijdens deze crisis is de bereidheid elkaar te helpen hoog.

Zomervakantie

Wekenlang afhankelijk zijn van de mogelijk­heden van je ouders is echter geen nieuw verschijnsel voor kinderen. Dit gebeurt elke zomer opnieuw. Tijdens de vakantie groeit het leer­niveau van kinderen met hoger opgeleide ouders door, terwijl het leerniveau van kinderen van lager opgeleide ouders juist afneemt. Hier vraagt Herman van de Werfhorst, hoogleraar sociologie aan Universiteit van Amsterdam, al jaren aandacht voor.

Het fenomeen is bekend, en wijdverbreid. En toch schopt deze permanente factor van ongelijkheid het niet tot eenzelfde bereidheid tot steun als de huidige periode, laat staan tot structureel beleid. Kunnen we de aandacht vasthouden, wanneer corona bevochten is, maar de ongelijkheid nog niet?

Buitengewoon handelen

Voor deze crisis zich aandeed, leek er nooit genoeg urgentie om deze kansenongelijkheid grondig aan te pakken. Nu blijkt er veel meer mogelijk. Geen eindexamens? Was altijd ondenkbaar. Bedrijven die massaal hun middelen gratis delen? Dat nooit. Niettemin gebeurt het allemaal.

Een crisis laat zien waartoe we in staat zijn en laat ons buitengewoon handelen. Nu, met nog weken of maanden te gaan, zien we ertegen op dat het lang kan duren. Maar als we lang genoeg noodgedwongen oefenen op het zien van de verschillen die er altijd al waren, wordt buitengewoon handelen misschien wel het nieuwe normaal.

Lisa Hu, oprichter van Stichting Terra Nova, maker van het burgerschapsspel voor 63 Amsterdamse scholen en lid van de Nationale DenkTank over onderwijs.
Eva Vesseur, oprichter en bestuurder van basisschool en opvang Klein Amsterdam.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden