Opinie

'Theodor Holman heeft geen flauw benul van fascisme'

Daniel Knegt doet onderzoek naar fascisme en het valt hem op hoe weinig kennis Theodor Holman heeft van de zaken waarover hij schrijft. Dat schrijft hij vandaag in een opiniestuk in Het Parool.

'De reactie van Holman lijkt sprekend op de standaardreactie van Wilders, zodra iemand een vergelijking trekt tussen zijn 'beweging' en die van tachtig jaar geleden' Beeld Jean Pierre Jans

Dat Theodor Holman zijn dagelijkse column in Het Parool het liefst benut om zijn onmetelijke haat jegens de PvdA te ventileren, hoeft inmiddels niemand meer te verbazen. Ex-gelovigen zijn nu eenmaal de grootste inquisiteurs, al worden hun aanvallen soms wat sleets.

Vrijdag richtte Holman zijn pijlen op PvdA-Kamerlid Jan Vos, die Geert Wilders van 'kenmerken van fascistoïde leiderschap' had beticht. Tijdens de Algemene Beschouwingen noemde Wilders de Tweede Kamer een 'nepparlement' omdat het niet de mening van de 'miljoenen Nederlanders' vertegenwoordigt die willen dat de grenzen dicht gaan en er geen vluchteling meer bijkomt.

De reactie van Holman lijkt sprekend op de standaardreactie van Wilders, zodra iemand een vergelijking trekt tussen zijn 'beweging' en die van tachtig jaar geleden: schandelijk, walgelijk, hoe durft Vos Wilders neer te zetten als 'de vijand van Anne Frank', aanhanger van een Blut-und-Bodenideologie die voor het ausradieren van bepaalde bevolkingsgroepen was.

Achterlijke rassenwaan
Het is opvallend hoe weinig kennis Holman heeft van de zaken waarover hij schrijft. Als hij (of Wilders) ook maar één serieus boek over het fascisme had gelezen, had hij geweten dat hij hiermee niet bepaald de kern van het fascisme raakt. Lang niet alle fascistische partijen en bewegingen van de jaren dertig waren antisemitisch. Sterker nog, Benito Mussolini, uitvinder en grondlegger van het begrip, maakte de nazi's herhaaldelijk belachelijk om hun achterlijke rassenwaan. Zijn fascistische partij had prominente Joodse leden. Ook onze eigen NSB was lange tijd officieel niet antisemitisch en had enkele Joodse leden.

Het rabiate antisemitisme is geen algemeen kenmerk van het fascisme maar een specifieke eigenschap van het Duitse fascisme, het nazisme.
Wat zijn wel algemene kenmerken van het fascisme? Onder andere de neiging een systematisch onderscheid te maken tussen het volk en een perverse politiek-parlementaire elite die puur op eigen gewin uit is en het volk bedriegt. Alleen de fascistische leider begrijpt het volk en komt daarvoor op, terwijl het parlementarisme neerkomt op de heerschappij van leugenaars en volksverlakkers. Komt dit bekend voor?

Straatgeweld
Hiernaast noemt Holman het gebruik willen maken van geweld een kenmerk van het fascisme. Hier heeft hij op het eerste gezicht een punt. Er lijkt een duidelijk contrast te zijn tussen historische fascisten en de geweldloosheid van Wilders. Ook fascisten waren echter terughoudend met geweld zolang het niet in hun strategisch belang was. Zowel Mussolini als Hitler kwamen langs de semi-legale politieke weg aan de macht en verklaarden direct een einde te zullen maken aan de chaos en het straatgeweld waar hun aanhang grotendeels verantwoordelijk voor was.

In de huidige politieke cultuur rust een veel sterker taboe op het gebruik van geweld dan tijdens het interbellum, en is het vrijwel nooit in het strategisch belang van een politieke partij om daarmee te dreigen. Bovendien maakt Wilders wel degelijk gebruik van geweldsfantasieën: denk aan zijn uitspraken over het 'straat voor straat terugveroveren' van 'onze' buurten en zijn anti-islamitische oorlogsretoriek.

Jan Vos zat er dus niet naast. Theodor Holman wel. Hij zou zijn verontschuldigingen moeten aanbieden. Niet aan Vos (die zit daar toch niet op te wachten), maar aan het publiek dat hij heeft blootgesteld aan zijn gebrek aan historische kennis.

Wilt u reageren op dit artikel? Dat kan! Scroll een beetje naar beneden om een reactie te plaatsen.

'Het is opvallend hoe weinig kennis Holman heeft van de zaken waarover hij schrijft' Beeld Eigen foto
Daniel Knegt

doet promotieonderzoek naar fascistische intellectuelen in Frankrijk tussen 1930 en 1950
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden