Opinie

Terugblik op Kamerdebat over steun strijdgroep Syrië

Jan Jaap de Ruiter en Rena Netjes kijken in dit opiniestuk terug op het Kamerdebat over de steun van Nederland aan een vermeend jihadistische organisatie in Syrië.

Mei 2015: leden van Levant Front bereiden een aanval op IS voor in het noorden van Aleppo. Beeld Getty Images

In september 2018 werd Nederland ­opgeschrikt door berichtgeving in dagblad Trouw en actualiteitenprogramma Nieuwsuur dat de Nederlandse regering een terroristische of zelfs ­jihadistische strijdgroep in Syrië materieel had ondersteund. Het ging om het Levant Front (of in het Arabisch: al-Jabha al-Shamiya).

Politiek en pers namen de reportages van Trouw en Nieuwsuur snel over. Beide media ­baseerden hun karakterisering van de groep op grond van een beschrijving dienaangaande van het Nederlandse Openbaar Ministerie als 'salafistisch' en 'jihadistisch'.

De erop volgende Kamerdebatten leverden niet veel op. Verantwoordelijk minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok kon niet veel zeggen omdat veel van de informatie staatsgeheim is. Bovendien was het programma in het kader waarvan de goederen geleverd waren, de NLA (Non Lethal Assistance) inmiddels al beëindigd. Ook het debat van afgelopen dinsdag in de Kamer over dit onderwerp leverde geen nieuwe inzichten op, maar de positionering van diverse partijen was wel interessant - waarover later meer.

Experts
Wij hebben contacten met diverse brigades die in Syrië onder de paraplu vechten van het Vrije Syrische Leger (VSL), dat ruim gesteund wordt door het Westen, en ook met het daartoe behorende Levant Front. Dat laatste is al veelzeggend, omdat het VSL geen enkele jihadistische groep onder zijn gelederen telt. Een eerste aanwijzing.

Daarnaast vroegen we - onder anderen - de mening van erkend Syrië-expert Charles Lister, directeur van het Countering Terrorism and Extremism-programma van het Middle East ­Institute in Washington. Hij vertelde ons dat het Levant Front gevochten heeft tegen IS en Al Qaida in Syrië en IS succesvol verdreven heeft uit diverse gebieden.

Verder stelt hij vast dat het Front altijd op een constructieve manier deelneemt aan onderhandelingen die plaatsvinden onder de hoede van de Verenigde Naties. Ook heeft de groep zich op sociale media openlijk uitgesproken ­tegen de ideologie van IS.

In een opiniestuk eerder deze week in NRC betoogden wij dat het Levant Front zeker niet uit lieverdjes bestaat, maar jihadisten zijn het niet. Sterker nog, dankzij de ook door Lister ­genoemde inzet van het Front in Syrië tegen IS, heeft het er direct aan bijgedragen dat Europa veiliger werd. Wij stelden in ons stuk verder vast dat Trouw noch Nieuwsuur melding heeft gemaakt van deze verdiensten van het Levant Front aan ­Nederland.

Journalisten Milena Holdert (Nieuwsuur) en Ghassan Dahhan (Trouw) kwamen snel met een reactie in NRC, waarin zij stelden dat de kwalificatie 'jihadistisch' niet van henzelf kwam, maar van het Nederlandse OM (we noemden het al). Bovendien stelden ze dat de vraag of het 'al dan niet terecht is dat al-Jabha al-Shamiya 'jihadistisch' of 'terroristisch' wordt genoemd, moet worden beantwoord door het OM en minister Blok van Buitenlandse Zaken'.

Uit die laatste opmerking concluderen wij dat beide journalisten blijkbaar neutraal zijn als het gaat om de vraag naar de ideologische kleur van het Levant Front. Dat roept bij ons dan weer de vraag op waarom beiden, ondanks de ophef die hun berichtgeving opriep, niet de moeite hebben genomen om de andere kant van de medaille te ontdekken en deze eventueel te ­laten zien.

Wij namen eerder al, en deze week nog een keer, contact op met de leiding van het Levant Front, informeerden hen over de kwestie, en zij kwamen toen met een verklaring (die ook online staat) waarin zij stellen zichzelf niet als salafistisch of jihadistisch te beschouwen, maar als een strijdgroep die tegen dictator ­Assad vecht en een vrij en pluralistisch Syrië nastreeft.

Jan Jaap de Ruiter, Arabist en universitair docent aan de Universiteit Tilburg Beeld webupload

Daar kan dan tegenin gebracht worden of het in een oorlogssituatie goed is iemand op zijn woord te geloven, waarbij het antwoord uiteraard nee is. Maar gegeven het oordeel van ­erkende Syrië-experts, de aanwezigheid van het Front aan de onderhandelingstafels en het feit dat zij onderdeel zijn van het Vrij Syrisch Leger, concluderen wij dat het Levant Front niet jihadistisch is.

Herberg
In het Kamerdebat deze week over de kwestie voltrok zich een scheiding tussen rekkelijken en preciezen. De rekkelijken (VVD en PvdA) vonden dat de strijd tegen de terreur van IS, het standhouden tegen de terreur van Assad en het zo voorkomen van nieuwe vluchtelingenstromen, alle prioriteit had, en dat je dan maar groepen moet steunen die het wellicht niet zo nauw nemen met de regels van het oorlogsrecht (want alle strijdgroepen in Syrië hebben bloed aan hun handen).

Terwijl de preciezen (met ­name SP, CDA en CU), nog steeds aannemend dat Nederland 'jihadisten' had gesteund, vonden dat dergelijke steun nooit geleverd had ­mogen worden.

Sven Koopmans van de VVD bracht het mooi onder woorden: "Assad, de beheerder van de Syrische herberg, heeft acht jaar geleden die herberg in brand gestoken. En IS heeft de vlammen verder aangejaagd. Gaan we dan wachten met mensen redden tot de aanstichter toestemming geeft?"

Diezelfde pragmatische houding had minister Blok: hier heiligt het doel de middelen. Vanuit geschetste perspectieven betreuren wij het dat Trouw en Nieuwsuur geen breder onderzoek verricht hebben, want door hun berichtgeving kwam Nederland onterecht als steun­gever aan jihadisten bekend te staan.

Rena Netjes, Arabist en journalist Beeld webupload
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden