Opinie

'Tabak de wereld uit? Echt niet'

Phillip Morris weet opnieuw de pers handig te bespelen met sluikreclame voor de Heatstick, schrijven Frits van Dam en Wanda de Kanter van de Stichting Rookpreventie Jeugd.

Basisschoolleerling in Indonesië die rookt Beeld Ulet Ifansasti/Getty Images

Reclame maken voor tabak mag in de meeste landen niet meer, maar toch moet je iets wanneer je als tabaksfabrikant een nieuw product op de markt wil brengen.

Philip Morris heeft er wat op gevonden. Geen reclame voor haar nieuwste product de Heatstick, dat mag nu eenmaal niet, maar een feelgoodcampagne, een soort rookloos Zwitserlevengevoel. Wie kan daar nu op tegen zijn?

Uitfaseren
De hoogste baas van Philip Morris, André ­Calantzopoulos, heeft het over het 'uitfaseren' van klassieke tabak. Het is erg wat de rokers overkomt, lijkt hij te zeggen: verslaafd geraakt en op de koop toe een nare ziekte met vaak de dood tot gevolg.

Voor de mensen die echt niet van de sigaretten af kunnen blijven, heeft hij de oplossing, de Heatstick, een smeltsigaret, waarbij tabak niet verbrand, maar gesmolten wordt. Veel minder gevaarlijk, denkt hij, hoewel hij het ook niet zeker weet. Want onafhankelijk onderzoek is er nog niet echt, moet ook hij toegeven.

Door Philip Morris is nu een stichting voor een rookvrije wereld opgericht die als belangrijkste doel heeft onderzoek te ondersteunen dat schade ten gevolge van tabaksgebruik kan beperken.

Antitabakscampagnes
In dit fonds stort Philip Morris International (PMI) 70 miljoen euro per jaar, ongeveer 1 procent van haar jaarwinst. De planning is het fonds 12 jaar in stand te houden, waardoor PMI ruim 800 miljoen in dit fonds zal investeren. Wereldwijde antitabakscampagnes in bijvoorbeeld ontwikkelingslanden kunnen hier echter niet uit worden gefinancierd.

Om deze investeringen in perspectief te zetten: het KWF besteedt elk jaar ongeveer 100 miljoen euro aan haar doelstellingen. Het fonds voor een Smoke-Free World van PMI mikt op het genereren van een subsidiestroom richting universiteiten, want daar moet uiteindelijk de steun vandaan komen voor het op de markt zetten van het nieuwe tabaksproduct.

Afgezet ­tegen de omzet en winst van PMI is het bedrag dat het jaarlijks in het fonds steekt peanuts, maar voor de arme sloebers aan de sociale en juridische faculteiten van universiteiten is het een gigantisch bedrag.

Niet echt geïnteresseerd
Het is volstrekt duidelijk dat PMI niet echt geïnteresseerd is in een tabaksvrije toekomst. Anders deed ze immers niet zo haar best om in landen als Indonesië kinderen aan het roken te krijgen en stopte ze met het ageren tegen overheidsmaatregelen tegen tabaksgebruik.

En als ze echt serieus was om tabak de wereld uit te krijgen, had ze wel samenwerking gezocht met de andere grote tabaksfabrikanten, zoals Japan Tobacco International, Imperial Tobacco en British American Tobacco.

Frits van Dam: psycholoog, secretaris van de Stichting Rookpreventie Jeugd Beeld -

Want als er gelobbyd moet worden tegen tabaksaccijns of tabaksonvriendelijke overheidsmaatregelen weten de tabaksfabrikanten elkaar blind te vinden. Het is toch niet voor te stellen dat PMI als grootste tabaksproducent zou stoppen met tabak en de markt daarmee aan haar concurrenten overlaat? De aandeelhouders zouden steigeren.

Terugverdienen
We moeten niet naïef zijn. Philip Morris is een van de grootste multinationals ter wereld, zijn primaire belang ligt bij het tevreden houden van zijn aandeelhouders en niet bij iets vaags als het rookvrij maken van de wereld.

Dat willen ze ook helemaal niet. PMI moet om te beginnen de 3 miljard dollar aan investeringen in de ­Heatstick zien terug te verdienen, terwijl dat product dreigt te mislukken. Het enige land waar het enigszins aan lijkt te slaan is Japan.

In Nederland gebruikt vrijwel niemand het. Daarbij komt dat de Heatstick veel te duur is: het apparaat kost 70 euro en de sigaretten ongeveer 30 cent per stuk. Daar is in ontwikkelingslanden echt geen afzetmarkt voor. Ook in westerse landen is dit onbetaalbaar voor mensen met weinig geld. PMI mikt duidelijk op het hogere inkomenssegment, anderen mogen zich dood blijven roken met de ordinaire peuk.

Schadelijke inmenging
Alles duidt erop dat PMI volstrekt niet geïnteresseerd is om tabak uit te faseren, maar vooral bezig is om via een sluipweg haar nieuwe tabaksproduct te promoten. Door alle publiciteit rondom haar zogenaamde antirookfonds heeft PMI al ruimschoots niet-geoorloofde reclame kunnen maken voor haar smeltsigaret.

Die investering van 70 miljoen dit jaar heeft zich zo allang uitbetaald. Op 19 september veroordeelde de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) in de sterkst mogelijke woorden Philip Morris' initiatief voor een fonds voor een 'rookvrije wereld'; de WHO beschouwt dit als een vorm van ongeoorloofde en buitengewoon schadelijke inmenging in haar gezondheidsbeleid en dat van haar lidstaten.

Wanda de Kanter: longarts, voorzitter van de Stichting Rookpreventie Jeugd Beeld -
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden