Theodor HolmanBeeld Artur Krynicki

Symboliek kan een goed wapen zijn, maar kan je ook tegenwerken

PlusTheodor Holman

Drink een glas woede, eet druiven van wanhoop, en je gaat strijden met symbolische wapens waarmee je de lucht om je heen aanvalt.

Nancy Pelosi bijvoorbeeld, die de speech van Trump verscheurt.

Het is als het verbranden van en stampen op de vlag van de vijand. (Hoe komen ze toch aan al die buitenlandse vlaggen, vraag ik me weleens af? Op korte termijn zou ik hier in Amsterdam niet weten waar ik die zou moeten vinden.)

Overigens, het weigeren van de hand van Pelosi was een aanval van Trump met een symbolisch zwaard. Opeens staan er op het schoolplein honderdzoveelenvijftig jaar boosheid tegenover elkaar vanwege ruzie bij het touwtjespringen. Het is dan moeilijk om je lachen in te houden.

Strijden met symbolische wapens is niet gevaarlijk, maar kan ook tegen je werken. Je bent snel belachelijk. Je dingt altijd mee naar de Don Quichotprijs.

Je komt met een stekkerdoos of gekleed in een militair tenue naar de Tweede Kamer… alsof je schaamrood uitvent.

Symboliek kan een goed wapen zijn, maar alleen als je je woede en je wanhoop op een bepaalde manier weet te beheersen.

De maffia is hier sterk in. Op een dag word je wakker met een afgehakt paardenhoofd naast je. Dat is toch iets anders dan een stekkerdoos. Of je kinderen vinden zomaar een (niet-werkende) granaat in hun lunchbox. Agressieve symbolen (ophangen, dan wel verbranden van een pop) werken trouwens beter dan zogenaamd grappige, maar het beste is om elke vorm van symboliek om een ander te kwetsen achterwege te laten – tenzij je het artistiek toepast.

Waarom willen de Chinezen niet dat cartoonisten hun werk doen en eisen ze zelfs dat wij onze vrijheid van meningsuiting opgeven? Omdat een cartoon in één keer iets duidelijk maakt en tegelijkertijd de ander vernedert, doordat je om de tekening moet lachen. Waarom is goede kunst zo effectief? Omdat kunst rechtstreeks het goede, ware en het schone raakt. Daarin is de symboliek niet meer dan een onderdeel.

Ik vrees dat we de komende tijd veel meer symbolische wapens van slechte kwaliteit zullen zien: doodskisten met namen van politici, galgen, zelfgebreide vrouwen die smeltende ijsschotsen verbeelden, kinderen met grote groenteletters die samen het woord ‘klimaatcrisis’ vormen, onderwijzers in tutu’s die de dans van de stervende school op het Malieveld opvoeren, gesteund door zorgverleners die met elkaar ‘de levende stethoscoop’ vormen.

Theodor Holman (1953) is columnist, schrijver, televisie- en radiomaker. Elke dag, uitgezonderd zondag, lees je hier zijn column. Lees al zijn columns terug in het archief.

Reageren? t.holman@parool.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met Het Parool?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van Het Parool rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@parool .nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden